Ημερομηνία Δημοσίευσης: 23/04/2026
Της δημοσιογράφου Εύας Μαρά
Βουβούλα Σκούρα: “Σινεμά ως Παλίμψηστο Μνήμης”
“Το Ντοκουμέντο συμμετέχει ενεργά στην ιστορία του κινηματογράφου και έχει δημιουργήσει νέες φόρμες”
Μια εκ των πλέον ξεχωριστών, πρωτοποριακών και πολυδιάστατων μορφών του σύγχρονου ελληνικού σινεμά αποτελεί η Θεσσαλονικιά Βουβούλα Σκούρα, η οποία συνθέτει το δικό της προσωπικό κινηματογραφικό σύμπαν, όπου η Ιστορία, η Μνήμη, η Λογοτεχνία και η ανθρώπινη ευθραυστότητα διασταυρώνονται εντέχνως και μάλιστα με τρόπο πολυεπίπεδο και άκρως ποιητικό. Την χαρισματική, βραβευμένη δημιουργός (εικαστικός – σκηνοθέτιδα), στην οποία έστρεψε το βλέμμα του και το φετινό 28ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης τιμώντας την με τον “Χρυσό Αλέξανδρο” και μ’ ένα εκτενές αφιέρωμα (με την προβολή 20 ταινιών της) για τη συνολική συμβολή και προσφορά της στο σύγχρονο κινηματογραφικό τοπίο της χώρας.
Μια σκηνοθέτιδα που κατορθώνει εντέχνως να συνθέσει ένα πολυεστερικό σύμπαν προτείνοντας μια νέα διάσταση πειραματικού σινεμά διευρύνοντας εύστοχα τα όρια εικόνας – αφήγησης με στοχαστικό τρόπο. Είναι, αναμφισβήτητα, μια δημιουργός που δεν αφηγείται απλά, αλλά υφαίνει τις εικόνες σαν παλίμψηστο μνήμης αποδεικνύοντας, ότι το “Ντοκουμέντο” δύναται να δημιουργήσει νέες, καινοτόμες φόρμες συμμετέχοντα ενεργά και καθοριστικά στην ιστορία του σύγχρονου κινηματογράφου!
Πώς νιώθετε με την τιμητική διάκριση “Χρυσός Αλέξανδρος” από το φετινό 28ο ΦΝΘ και την εκτενή αναδρομή – Τιμητικό Αφιέρωμα στο έργο σας με 20 ταινίες σας; Τι σημαίνει γι’ εσάς ένα βραβείο από ένα διεθνές φεστιβάλ και μάλιστα στην πόλη σας;
Πρώτα – πρώτα θα ήθελα να σας ευχαριστήσω.
Θα ξεκινήσω από το δεύτερο… Ναι, η χαρά επιστροφής στην πόλη που αγαπώ – πάντα με τις παιδικές και νεανικές αναμνήσεις, είναι μια μικτή αίσθηση.
Το τότε και το τώρα…
Και βέβαια, ακόμα περισσότερο, όταν αυτό συνδέεται με έναν χώρο καλλιτεχνικής έκφρασης, δημιουργεί διπλά συναισθήματα.
Δεδομένου, ότι στις ταινίες σας αντλείτε πολύ συχνά υλικά που ξεφεύγουν της παραδοσιακής αφήγησης ποια η φιλοσοφία σας γύρω από την έννοια του ντοκιμαντέρ σήμερα;
Ναι, αλλά θα σας ρωτήσω…τι σημαίνει ‘παραδοσιακή αφήγηση’; Ποιος το καθορίζει αυτό; Η αφήγηση σ’ αυτό που σήμερα λέμε ντοκιμαντέρ, είναι αυτό που κατηγοριοποίησε αυτό το είδος, κυρίως η τηλεόραση…
Ιστορικά όμως, αυτή η μορφή έκφρασης, δηλαδή το “ντοκουμέντο” συμμετέχει ενεργά στην ιστορία του “κινηματογράφου” και πολλές φορές, είτε από επιλογή, είτε από τις συνθήκες, έχει δημιουργήσει νέες φόρμες…
Ποιος είναι ο ρόλος της μνήμης, του αρχειακού υλικού και της προσωπικής ιστορίας στα έργα σας;
Πιστεύω ότι η προσωπική ιστορία πάντα υπάρχει – ακόμη και υποσυνείδητα – στις επιλογές που εκφραζόμαστε.
Ποια θέματα – ζητήματα σας απασχολούν τα τελευταία χρόνια και πως τα προσεγγίζετε μέσα από την τέχνη σας; Ποιες δυσκολίες ενείχε για εσάς ως δημιουργό το πέρασμα απο τη στατική εικόνα των γραφιστικών εικαστικών τεχνών στην κινούμενη εικόνα του σινεμά;
Αν ανατρέξω στο παρελθόν, αν και φυσικά με διαφορετικές μορφές έκφρασης, πάντα διαπιστώνω, ότι υπάρχει ενός είδους “ανάγνωσης της ιστορίας”.
Και αυτό, -αναφέρομαι στην επόμενη ερώτηση σας -, ανεξάρτητα από τις “επιλογές” μου έκφρασης… Π.χ. κάποιες προσωπικές μου εκδόσεις βιβλίων, ίσως να είναι “προσχέδια” μιας επόμενης ταινίας ή και το αντίστροφο… όχι όταν δουλεύω δεν τα ξεχωρίζω …
Έχοντας ζήσει και δραστηριοποιηθεί στο εξωτερικό και δη, στο Λονδίνο, πως σας επηρέασε αυτή η εμπειρία ζωής την καλλιτεχνική σας ματιά;
Ναι, η εμπειρία ζωής σε μια μεγαλούπολη και μάλιστα την περίοδο μεγάλων αλλαγών, – στην Ελλάδα είχαμε δικτατορία -, αλλά και “έξω” μεγάλα πολιτικά κινήματα, από τον πόλεμο στο Βιετνάμ, στη Γαλλία, στην τότε Τσεχοσλοβακία, στην Ιταλία κ.α.
Και βέβαια στον χώρο της τέχνης… ανατροπές – όπως πάντα γίνεται, σε τέτοιες καταστάσεις.
Ίσως όμως για μένα, η διάρκεια της ζωής μου στο Λονδίνο, να με επηρέασε στο να βλέπω διαφορετικά την ζωή στις “μεγάλες” πόλεις.
Κάτι που καταγράφεται στις τελευταίες μου ταινίες. Και που έγινε σταδιακά και μάλλον ασυνείδητα.
Η λογοτεχνία δηλαδή μέσα από τις “εγάλες πόλεις”
[Ετέλ Αντνάν, Τζόις, Μέλπω Αξιώτη]
Υπάρχει κάποιο δρομολογημένο νέο project σας και σε τι αφορά;
Όχι βέβαια, μόλις τελειώσαμε την ταινία για τα “Σύνορα”…
Εν κατακλείδι, ποιο αποτελεί το όραμα σας στην κινηματογραφική τέχνη ως δημιουργός – καλλιτέχνης;
Το “ραμα”… νομίζω ότι ο κάθε καλλιτέχνης έχει ένα κάποιο «όραμα»
Τώρα αν το πετυχαίνει ή όχι, είναι κάτι βαθιά προσωπικό, που το κυνηγάμε μέχρι το τέλος της ζωής μας…
Λίγα λόγια για την Ταινία…
Η Αρχή / Αίγυπτος– Φαγιούμ
Και μετά διαδρομές…Πόλεις, τοπία, αναφορές στη λογοτεχνία,
ιστορικά γεγονότα, όλα στην ταινία συνθέτουν
-κι αυτό πιστεύουμε ότι είναι το ενδιαφέρον της-
όχι γραμμικά, αλλά ουσιαστικά τις διαδρομές μιας χώρας όπως η Κύπρος,
με μια πόλη -χώρα θα λέγαμε- όπως το Βερολίνο.
Το παρελθόν ως παρόν.
Και η μνήμη.
Εικόνες και μυστικοί συνειρμοί, κείμενα χαρτογράφησης στα σημάδια που αφήνουν
οι άνθρωποι, καθώς ταξιδεύουν ακολουθώντας διαδρομές της Ιστορίας
Οι λέξεις ρέουν σε διαιρεμένες γαίες και τόπους εξορίας, λαχταρώντας
να ξεπεράσουν τους χωρισμούς. Η Νίκη στην Κύπρο, η Νίκη στο Βερολίνο…
Αλλάζουν οι Χάρτες, αλλάζουν οι πόλεις οι διαδρομές αλλάζουν
η ιστορία αλλάζει.
Οι λεκτικές πλέον διαδρομές της Νίκης στην διχοτομημένη Λευκωσία·
διεκδικεί την ελευθερία της δημιουργικότητας, η ποιήτρια Νίκη Μαραγκού αντανακλά τις ροές της μετανάστευσης, της ανθρώπινης περιπλάνησης
και του εκτοπισμού, αλλά και τον ομφάλιο λώρο μεταξύ της μνήμης και
της ελευθερίας του ταξιδιού, ως
Όσοι ζουν εδώ
λαχταρούν να περάσουν στην άλλη πλευρά
και όσοι ζουν στο βορρά θέλουν να έρθουν στο νότο.
Αυτό δημιουργεί πάθος στην πόλη.
Θα θέλαμε να πιστέψουμε ότι η τολμηρή αυτή ματιά, θα γίνει όχι μόνο κατανοητή, αλλά και αποδεχτή από τον περισσότερο κόσμο…
