Σίμος Παπάνας

Ημερομηνία Δημοσίευσης: 05/03/2026

“ΚΟΘ: Με νέα Πνοή και εξωστρέφεια “

Ο ρόλος της ΚΟΘ είναι συναφής με την παιδεία, τον τουρισμό και την ανάπτυξη των άλλων μορφών πολιτισμού”

Σε μια εποχή, όπου η κλασική μουσική αναζητά νέους δρόμους επικοινωνίας, έκφρασης και δημιουργικής έμπνευσης, Ο Σίμος Παπάνας (σολίστ, εξάρχων βιολονίστας και καλλιτεχνικός διευθυντής της ΚΟΘ) ξεχωρίζει ως ένα πλέον δυναμικό και ολοκληρωμένο πρόσωπο του χώρου, καθώς συνδυάζει την καλλιτεχνική ευαισθησία με τη διοικητική στρατηγική και το όραμα.

Με σπουδαίες συμπράξεις και κορυφαίες συνεργασίες, ηχογραφημένες συνθέσεις και συμμετοχές σε διεθνή φεστιβάλ κατόρθωσε να δώσει νέα πνοή και εξωστρέφεια στην ΚΟΘ με καινοτόμα προγράμματα, νέο λογότυπο, και κυρίως ενίσχυση της παρουσίας της στα Βαλκάνια και την Ευρώπη.

Μιας Ορχήστρας με διεθνή αισθητική, λαμπρή ιστορία και σημαντική προσφορά στο πολιτιστικό γίγνεσθαι της χώρας μας.

Ο διακεκριμένος καλλιτέχνης με την πολύσημη μουσική του ταυτότητα ως καλλιτεχνικός διευθυντής της οραματίζεται και επιδιώκει να διατηρήσει η ΚΟΘ τον κεντρικό της ρόλο στον πολιτιστικό χάρτη της χώρας, αλλά και να χαράξει νέους δρόμους αναγέννησης και δημιουργικής έκφρασης διεθνώς συνδυάζοντας την παράδοση με τη σύγχρονη μουσική γλώσσα ως μια άλλη γέφυρα – παγκόσμια πύλη πολιτισμού.

Ποιοι οι πρωταρχικοί σας στόχοι για τη φετινή καλλιτεχνική περίοδο της Κ.Ο.Θ.; Ποιοι οι κύριοι άξονες επάνω στους οποίους χτίζετε την εικόνα της για το μέλλον;

Οι άξονες πάνω στους οποίους στηρίζεται η πορεία της ορχήστρας μας τα τελευταία χρόνια είναι περίπου σταθεροί: θέλουμε να προσφέρουμε υψηλής ποιότητας συμφωνική μουσική στους ακροατές μας, να επεκτείνουμε τη διείσδυσή της δράσης μας σε όλα τα κοινωνικά στρώματα, να δώσουμε φωνή στην ελληνική μουσική δημιουργία και να παραμένουμε πρέσβεις του ελληνικού μουσικού πολιτισμού στην παγκόσμια μουσική πραγματικότητα. Άρα λοιπόν, και οι στόχοι μας είναι ενδυνάμωση της παρουσίας μας σε αυτούς τους παραπάνω τομείς.

Ποιες οι κινήσεις σας ως Καλλιτεχνικός Διευθυντής προς την ανανέωση, τη διεθνοποίηση και την εξωστρέφεια της Ορχήστρας;

Η διεθνοποίηση και εξωστρέφεια της ορχήστρας είναι μία μακρά πορεία, που ξεκίνησε ήδη με το πολύ σημαντικό πρόγραμμα του Ταμείου Ανάκαμψης, το οποίο είχε ήδη δρομολογηθεί από την προηγούμενη διεύθυνση. Όταν ανέλαβα τη διεύθυνση της ορχήστρας, η χρηματοδότηση του προγράμματος είχε ήδη εγκριθεί, αλλά είχα την ευθύνη, μαζί βέβαια με όλους τους συνεργάτες στην Κ.Ο.Θ. του σχεδιασμού και υλοποίηση του προγράμματος. Κινηθήκαμε σε δύο άξονες: επιδιώξαμε αφενός την εδραίωση του brand name μας στην άμεση γειτονιά μας, δηλαδή τα Βαλκάνια, και αφετέρου την παρουσία της ορχήστρας σε κορυφαίες ευρωπαϊκές σκηνές, όπως για παράδειγμα η Musikverein της Βιέννης.

Θεωρώ τις σταθερές σχέσεις συνεργασίας που έχουμε εδραιώσει με γειτονικούς φορείς, όπως για παράδειγμα με την Φιλαρμονική Ορχήστρα της Σόφιας, με την Φιλαρμονική Ορχήστρα της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας μεταξύ άλλων, πολύ σημαντικές, καθώς λόγω γεωγραφίας είναι οι άμεσοι συνεργάτες πάνω στους οποίους μπορείς να βασιστείς εις μακρόν. Ταυτόχρονα, δράσεις σε ευρωπαϊκές χώρες με πλούσια μουσική παράδοση, όπως η Αυστρία, η Ιταλία και η Εσθονία, διευρύνουν το “βιογραφικό” της ορχήστρας ώστε να μπορεί να διαπραγματεύεται σε υψηλότερο επίπεδο.

Το πρόγραμμα του Ταμείου Ανάκαμψης ήδη ολοκληρώθηκε με μεγάλη επιτυχία, αλλά το γεγονός ότι η διεθνής παρουσία της ορχήστρας συνεχίζει και μετά το τέλος του χρηματοδοτικού αυτού εργαλείου, και μάλιστα σε κορυφαίο επίπεδο (μόλις γυρίσαμε από την περίφημη Elbphilarmonie του Αμβούργου, όπου παίξαμε σε μία sold out αίθουσα και αποσπάσαμε διθυραμβικές κριτικές) είναι απόδειξη πως το πρόγραμμα πέτυχε τον στόχο του όχι μόνο σε επίπεδο απορρόφησης, αλλά ουσίας. Αυτήν την πορεία που έχει ήδη χαραχθεί επιθυμούμε να συνεχίσουμε και στο μέλλον.

Ένας ακόμη πολύ σημαντικός άξονας εξωστρέφειας είναι η διεθνής δισκογραφία. Παρουσιάζουμε το νέο μας CD που κυκλοφόρησε με την ιστορική εταιρία Berlin Classics- που ήδη έχει αποσπάσει σπουδαίες κριτικές σε διεθνή μέσα – ενώ η προηγούμενη δισκογραφική μας δουλειά με την Deutsche Grammophon έχει ήδη περάσει τις 1.000.000 ακροάσεις μόνο στο Spotify. Με αυτόν τον τρόπο ο ήχος της Θεσσαλονίκης μπαίνει στα σπίτια ακροατών σε όλη τη Γη. Μόνο από τα στοιχεία που γνωρίζουμε, οι ηχογραφήσεις μας έχουν παιχτεί από εκατοντάδες ραδιόφωνα σε Ευρώπη, Αμερική, Ασία και Ωκεανία.

Ποιος ο σημερινός ρόλος της Κ.Ο.Θ. στην πολιτιστική άνθηση της πόλης και της χώρας εν γένει;

Σε καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν νοείται πόλη ενός εκατομμυρίου κατοίκων χωρίς μία αξιόλογη ορχήστρα. Ο ρόλος της ορχήστρας, εκτός από όλα όσα ανέφερα παραπάνω είναι συναφής με την παιδεία, τον τουρισμό, αλλά και την ανάπτυξη άλλων ειδών πολιτισμού. Χιλιάδες παιδιά κάθε χρόνο παρακολουθούν τα εκπαιδευτικά μας προγράμματα, ενώ στην παρουσίαση του CD μας περιμένουμε μία πλειάδα δημοσιογράφων από την κεντρική Ευρώπη, κάποιοι από τους οποίους είναι και δημοσιογράφοι τουρισμού. Η ύπαρξη αξιόλογης πολιτιστικής δραστηριότητας σε έναν τουριστικό προορισμό, όπως είναι και η Θεσσαλονίκη, αναβαθμίζει την ποιότητά του.

Επίσης, οι συνέργειες της ορχήστρας με άλλους φορείς πολιτισμού όπως το Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, το Φεστιβάλ Κινηματογράφου, το Κέντρο Πολιτισμού της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, την Εθνική Λυρική Σκηνή, αλλά και δήμους όπως ο Δήμος Θεσσαλονίκης, Συκεών Νεαπόλεως, Αλμωπίας, Κασσάνδρας, βοηθούν στην αναβάθμιση του πολιτιστικού προϊόντος που παράγεται. Σε συνεργασία, μπορούμε να πετύχουμε πολύ σπουδαιότερα πράγματα από ό,τι ο καθένας μόνος του.

Γεννημένος και μεγαλωμένος στη Θεσσαλονίκη, σε ποιο βαθμό το γεγονός αυτό επηρέασε την καλλιτεχνική σας ταυτότητα από το ξεκίνημά σας έως σήμερα;

Σε πολύ μεγάλο βαθμό! Στη Θεσσαλονίκη των δεκαετιών του ’80 και ’90 τα πράγματα ήταν αρκετά διαφορετικά. Το Μέγαρο Μουσικής δεν υπήρχε ακόμα, η Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης έδινε τον δικό της αγώνα που σε κάποιες περιπτώσεις ήταν ακόμα αγώνας επιβίωσης, και ελλείψει διαδικτύου και άμεσης πρόσβασης σε πληροφορία, η προσπάθεια ενός νέου μουσικού είχε τις δικές τις ιδιαίτερες δυσκολίες. Περιμέναμε με ανυπομονησία τα δισκοπωλεία της πόλης να φέρουν κάποια από τα μεγάλα κοντσέρτα για βιολί, για να τα ακούσουμε. Το να ακούσεις το κοντσέρτο του Τσαϊκόφσκι δεν ήταν αυτονόητο, αλλά είδηση, που έτρεχες να την πεις στους φίλους σου. Ταυτόχρονα όμως όσα γίνονταν είχαν μίαν αγνότητα και έναν ιδεαλισμό. Ό,τι συνέβαινε, προέκυπτε από την αγάπη και τον ανιδιοτελή αγώνα κάποιων ανθρώπων που ήθελαν να προσφέρουν. Αυτό ήταν ένα πολύ μεγάλο μάθημα.

Η πόλη δεν είχε πολλά, αλλά ό,τι είχε το προσέφερε απλόχερα. 16 χρονών είχα παίξει σαν σολίστας με τη Συμφωνική Ορχήστρα του Δήμου, 18 χρονών πρώτη φορά με την Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης. Ήδη είχα παίξει στα Δημήτρια, ήδη από τα 14 ο αείμνηστος Κάρολος Τρικολίδης με είχε πάρει μαζί του στο Debrecen της Ουγγαρίας για να παίξω σόλο με την ορχήστρα εκεί. Σε ένα κορεσμένο πολιτιστικά περιβάλλον, ένα νέο παιδί ποτέ δεν θα έχει τόσες ευκαιρίες.

Έχετε σπουδάσει βιολί, μπαρόκ βιολί, σύνθεση και μαθηματικά. Πώς συνδυάζονται αυτά τα διαφορετικά πεδία στη θητεία σας ως εξάρχων μουσικός και καλλιτεχνικός διευθυντής της Κ.Ο.Θ., αλλά και πώς επέδρασσαν στην καλλιτεχνική σας πορεία και εξέλιξη;

Το μπαρόκ βιολί δεν είναι κάτι που απλώς το έχω σπουδάσει, είναι κάτι που έχει καθορίσει τη μουσική μου πορεία. Ξεχωρίζουμε τους όρους “μοντέρνο βιολί” και “μπαρόκ βιολί” μόνο γιατί βολεύει εμάς τον 21ο αιώνα ώστε να μπορούμε να συνεννοηθούμε ευκολότερα. Στην πραγματικότητα, η ιστορία της μουσικής είναι συνεχής. Κατά συνέπεια, η ενασχόλησή μου με την ιστορικά ενημερωμένη εκτέλεση δεν έχει απλά να κάνει με την εκτέλεση του μπαρόκ ρεπερτορίου, αλλά τη φιλοσοφία της προσέγγισης οποιουδήποτε μουσικού έργου όποτε κι αν γράφτηκε. Διευρύνει τον τρόπο σκέψης του μουσικού.

Τα μαθηματικά είναι η επιστήμη της δομής. Οι συνάδελφοί μου στη διοίκηση της ορχήστρας λένε αστειευόμενοι ότι έχω ευκολία στην κατάρτιση και ανάγνωση των προϋπολογισμών, αλλά η αλήθεια είναι ότι τα μαθηματικά, και ειδικά η επαγωγική λογική, βοηθούν στην καθαρότητα της σκέψης. Θεωρώ πως με βοηθούν σε κάθε στιγμή που πρέπει να πάρω μία σημαντική απόφαση.

Ως συνθέτης, αλήθεια, πως ισορροπείτε ανάμεσα στην παράδοση και την σύγχρονη μουσική γλώσσα;

Κάθε συνθέτης αναζητά και βρίσκει την δική του μουσική γλώσσα. Η μουσική γλώσσα που με εκφράζει δεν περιλαμβάνει απαγορεύσεις. Βρίσκω τον πλούτο της μουσικής δημιουργίας ως ευκαιρία: διαβάζοντας και ακούγοντας τις συνθέσεις του παρελθόντος έρχεσαι σε επαφή με το πόνημα των μεγαλύτερων μουσικών ιδιοφυιών της ανθρώπινης ιστορίας. Δεν θα ήταν αλήθεια κρίμα, να αποκλείσεις την επαφή με αυτόν τον θησαυρό εξαιτίας μίας τεχνητής απαγόρευσης;

Η σύνθεση μουσικής για μένα είναι βιωματική. Τα προσωπικά μου βιώματα έχουν να κάνουν με την σπουδαία κλασσική μουσική, με την οποία ήρθα σε επαφή από μικρός, τη σύγχρονη μουσική δημιουργία, αλλά και την ελληνική μουσική παράδοση. Όλα αυτά αποτελούν πηγές έμπνευσης.

Είναι ακριβώς όπως η χρήση της γλώσσας: ο δανεισμός λέξεων από άλλες γλώσσες ή η χρήση εκφράσεων που έχουν ποικίλη προέλευση σε ένα λογοτεχνικό κείμενο δεν είναι φυσικά απαγορευμένες, όμως το τελικό κείμενο πρέπει να έχει τον δικό του ομοιογενή χαρακτήρα και τα στοιχεία που χρησιμοποιούνται να έχουν τον δικό τους λειτουργικό ρόλο μέσα σε αυτό. Η ισορροπία της αισθητικής είναι ίσως το πιο βασικό ζητούμενο.

Βιογραφικό Σίμου Παπάνα

Ο Σίμος Παπάνας γεννήθηκε στην Θεσσαλονίκη το 1979. Σπούδασε βιολί, μπαρόκ βιολί, σύνθεση και μαθηματικά. Ξεκίνησε τις σπουδές του στο Νέο Ωδείο Θεσσαλονίκης, και τις ολοκλήρωσε στο Oberlin College και το Yale Universlty στις Η.Π.Α. Καθηγητές του υπήρξαν ο Πέταρ Αρναούντοβ, ο Τάρας Γκαμπόρα, ο Έρικ Φρίντμαν (βιολί), η Μέριλιν Μακ Ντόναλντ (μπαρόκ βιολί) και ο Χρήστος Σαμαράς (σύνθεση).

Έχει συμπράξει με πολλές ορχήστρες ως σολίστας, ή διευθύνοντας από το βιολί, μεταξύ των οποίων η Staatskapelle Dresden, ορχήστρα του θεάτρου Bolshoi, η ορχήστρα δωματίου της Ζυρίχης, η Kammerorchester Basel, η Camerata Salzburg, η Geneva Camerata, η ορχήστρα δωματίου των Βρυξελλών, η Συμφωνική της Πράγας, η Συμφωνική της Ισλανδίας, οι κρατικές ορχήστρες Αθηνών και Θεσσαλονίκης, η Καμεράτα της Αθήνας, η Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ, η Φιλαρμονική της Σόφιας, οι Σολίστες της Σόφιας, η Συμφωνική Ορχήστρα της Κύπρου, η Συμφωνική του Μονάχου, η Συμφωνική του Κάτω Ρήνου (Γερμανία), η Φιλαρμονική ορχήστρα της Νοτιοδυτικής Γερμανίας, οι L’ Arte del Mondo (Γερμανία), οι American Bach Soloists, η New Century Chamber Orchestra (Σαν Φρανσίσκο) και η Philharmonia Moments Musicaux της Ταιβάν. Έχει ηχογραφήσει σαν σολίστας για τις εταιρίες Deutsche Grammophon, BIS και Centaur.

Μεταξύ των φεστιβάλ στα οποία έχει συμμετάσχει συγκαταλέγονται το φεστιβάλ του Verbier (Ελβετία), το Schleswig-Holstein (Γερμανία), το Odessa Classics (Ουκρανία), τα Sommets Musicaux Gstaad (Ελβετία), το διεθνές φεστιβάλ βιολιού της Αγ. Πετρούπολης (Ρωσία), τις Baroktage Melk (Αυστρία),τα Bristol Proms (Αγγλία), το φεστιβάλ της Pollenca (Μαγιόρκα, Ισπανία), το Helicon Foundation (Νέα Υόρκη) το φεστιβάλ Αθηνών και το φεστιβάλ μουσικής του Τόκυο.

Έχει παίξει σε κάποιες από τις σημαντικότερες αίθουσες συναυλιών του κόσμου, όπως το Carnegie Hall (Νέα Υόρκη), το Palau de la Musica (Βαρκελώνη), η Μεγάλη Αίθουσα της Φιλαρμονικής της Αγ Πετρούπολης, η Elbphilarmonie του Αμβούργου, η Harpa (Ρέικιαβικ) και το Herbst Theater (Σαν Φρανσίσκο). Συνεργάζεται τακτικά με τον διεθνούς φήμης βιολονίστα Daniel Hope, και έχει συμπράξει στα πλαίσια μουσικής δωματίου με κορυφαίους μουσικούς, μεταξύ άλλων, των φιλαρμονικών της Βιέννης, του Βερολίνου, της Νέας Υόρκης και της Φιλαδέλφειας.

Έχει διδάξει σεμινάρια σε πανεπιστήμια όπως το McGill (Μοντρεάλ, Καναδάς), το κρατικό πανεπιστήμιο της Λουιζιάνα, το University of the Pacific (Καλιφόρνια), το πανεπιστήμιο Soochow (Ταϊπέι, Ταϊβάν), η Ακαδημία Pancho Vladigerov (Σόφια, Βουλγαρία), το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, αλλά και στην ακαδημία της Staatskapelle Dresden. Οι συνθέσεις του έχουν παρουσιαστεί και ηχογραφηθεί σε πολλά μέρη του κόσμου (Η.Π.Α., Ρωσία, Καναδάς, Περού, Ιράν, Ιαπωνία, Ταϊβάν και τις περισσότερες Ευρωπαϊκές χώρες), σε σημαντικές αίθουσες όπως η Musikverein της Βιέννης, η Tonhalle της Ζυρίχης και το National Concert Hall της Ταϊπέι, καθώς και σε θεατρικά φεστιβάλ όπου παρουσιάστηκε μουσική για θέατρο.

Είναι μόνιμος εξάρχων της Κρατικής Ορχήστρας Θεσσαλονίκης από το 2003. Από το 2022 υπηρετεί ως διευθυντής της Κ.Ο.Θ.