Ημερομηνία Δημοσίευσης: 03/09/2026
Του Αθανάσιου Ιορδανίδη
Δημήτρης Λιόλιος: “Σπίτι είναι ίσως ο τόπος όπου υποτίθεται ότι δεν χρειάζεται να παίζεις κανέναν ρόλο — κι όμως πολλές φορές είναι ακριβώς εκεί που τους μαθαίνεις καλύτερα.”
Αναστασία Χατζάρα: “Σπίτι είναι για μένα το μέρος όπου δεν χρειάζεται να είσαι συνέχεια σε άμυνα απέναντι στον άνθρωπο που έχεις δίπλα σου.”
«Φίμωση», «εργαλείο κοπής», «πλάσματα μυθικά», «Ερινύες και Μαινάδες». Ο σκηνοθέτης Δημήτρης Λιόλιος και η ηθοποιός Αναστασία Χατζάρα δεν έρχονται να μας μιλήσουν απλώς για ένα κλασικό έργο, αλλά για μια επικίνδυνα οικεία «μάχη» που δίνεται καθημερινά πίσω από τις κλειστές πόρτες των σπιτιών μας. Μετά την επιτυχημένη πορεία της στον Πειραιά, η ανατρεπτική, «σπινταριστή» και εκρηκτική Στρίγγλα – η ελεύθερη, σύγχρονη μεταγραφή του σαιξπηρικού Ημερώματος – καταφθάνει στη Θεσσαλονίκη, στο Φουαγιέ της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών, για τρεις μόνο παραστάσεις (7-9 Σεπτεμβρίου) στο πλαίσιο του 12ου Φεστιβάλ Δάσους του ΚΘΒΕ.
Με αφορμή αυτό το ψυχοδυναμικό παιχνίδι εξουσίας, έμφυλης ταυτότητας και γέλιου που κρύβει σκοτεινές πτυχές, οι δύο συντελεστές μιλούν για τα στερεότυπα που καταρρέουν, τα όρια ανάμεσα στην επιβολή και την αγάπη, και το πώς το θέατρο μπορεί να λειτουργήσει σαν καθρέφτης των πιο ανομολόγητων εσωτερικών μας συγκρούσεων.
Ξεκινήσατε με την σκέψη να ονομάσετε την παράσταση «Φίμωση», τελικά όμως καταλήξατε στον τίτλο «Στρίγγλα». Πώς μεταφράζεται το σαιξπηρικό «Ημέρωμα της Στρίγγλας» στη σημερινή εποχή μέσα από αυτή τη σύγχρονη και απογυμνωμένη διασκευή;
Δημήτρης: Δεν ξέρω αν το «Ημέρωμα της Στρίγγλας» χρειάζεται τελικά τόσο πολύ να μεταφραστεί στη σημερινή εποχή. Με ενδιέφερε περισσότερο να αναρωτηθούμε ποιος, πότε και γιατί έχει ανάγκη να την ονομάσει έτσι. Όταν αφαιρέσεις το ιστορικό πλαίσιο, ο μηχανισμός παραμένει εντυπωσιακά αναγνωρίσιμος. Ένας άνθρωπος χαρακτηρίζεται «δύσκολος» και από εκεί και πέρα μοιάζει σχεδόν αυτονόητο ότι κάτι πάνω του πρέπει να αλλάξει. Μπορεί να κρύβεται μέσα σε μια σχέση, σε μια προσδοκία, σε έναν συμβιβασμό, ακόμη και σε κάτι που λέγεται «για το καλό σου». Και κάπου εκεί αρχίζουν για μένα τα ενδιαφέροντα ερωτήματα του έργου — πότε η αποδοχή του άλλου γίνεται απαίτηση να αλλάξει; Πότε η φροντίδα γίνεται έλεγχος; Και πόσο εύκολα συμμετέχουμε κι εμείς οι ίδιοι σε αυτό; Η «Φίμωση» υπήρξε πράγματι η πρώτη σκέψη για τον τίτλο, αλλά έδειχνε πολύ καθαρά προς μία συγκεκριμένη κατεύθυνση. Η «Στρίγγλα» αφήνει το πράγμα πιο ανοιχτό — και ίσως πιο άβολο.
Πώς προσεγγίζεις έναν τόσο εμβληματικό και ταυτόχρονα αμφιλεγόμενο γυναικείο ρόλο; Πού συναντάς τη δική σου «Στρίγγλα» μέσα στη σύγχρονη πραγματικότητα και στις κοινωνικές πιέσεις;
Αναστασία: Προσπάθησα να μην ξεκινήσω από την ταμπέλα της «στρίγγλας» ούτε από την ανάγκη να δικαιώσω την Κατερίνα. Νομίζω πως κι αυτό θα ήταν ένας ακόμη τρόπος να την κλείσω σε ένα σχήμα. Με ενδιέφερε περισσότερο να καταλάβω τι υπάρχει πίσω από αυτό. Τι προηγείται της στιγμής που όλοι γύρω από μια γυναίκα συμφωνούν ότι είναι «περίεργη». Γιατί αυτό το αναγνωρίζω πολύ και σήμερα. Μια γυναίκα που δεν διευκολύνει πάντα τους άλλους, που βάζει όρια, που θυμώνει, που δεν χαμογελά την κατάλληλη στιγμή ή δεν αισθάνεται την ανάγκη να εξηγήσει υπερβολικά το «όχι» της. Και οι χαρακτηρισμοί αυτοί είναι βολικοί γιατί μας απαλλάσσουν από την ανάγκη να ακούσουμε τι πραγματικά λέει ο άλλος. Η δική μου «Στρίγγλα» βρίσκεται μάλλον κάπου εκεί. Όχι ως πρότυπο και σίγουρα όχι ως κάποια αψεγάδιαστη ηρωίδα. Σε εκείνο το κομμάτι που κάποια στιγμή λέει – μέχρι εδώ μπορώ.
Η παράσταση είναι ένα πυκνό, «σπινταριστό» παιχνίδι υποκριτικής δεξιοτεχνίας για δύο μόνο ηθοποιούς (σε μια συνθήκη σκηνοθέτη-ηθοποιού αλλά και συμπρωταγωνιστών επί σκηνής). Πώς λειτούργησε αυτή η στενή χημεία μεταξύ σας κατά τη διαδικασία των προβών και τώρα επί σκηνής;
Δημήτρης: Με δύο ανθρώπους επί σκηνής δεν υπάρχει και πολύ χώρος να κρυφτείς. Κι εδώ ακόμη λιγότερο, γιατί αλλάζουμε συνεχώς χαρακτήρες και σχέσεις. Αυτό απαιτεί μεγάλη ακρίβεια, αλλά και απόλυτη εμπιστοσύνη στον άλλον. Να ξέρεις καλά τον ρυθμό του, χωρίς να πάψεις να τον ακούς. Νομίζω ότι με την Αναστασία έχουμε πλέον αποκτήσει μια κοινή σκηνική γλώσσα. Ξέρουμε τη διαδρομή, ξέρουμε πού πατάμε, αλλά προσπαθούμε να μη θεωρούμε τίποτα δεδομένο. Γιατί όταν μια παράσταση βασίζεται τόσο πολύ στη μεταξύ μας σχέση, τη στιγμή που πάψεις πραγματικά να συναντάς τον άλλον, αρχίζει να χάνει τον λόγο ύπαρξής της.
Αναστασία: Νομίζω ότι το βασικό είναι πως δεν έχουμε ποτέ την πολυτέλεια να χαλαρώσουμε. Είμαστε μόνο δύο επί σκηνής και περνάμε συνεχώς από διαφορετικές συνθήκες και πρόσωπα, οπότε χρειάζεται να είμαστε διαρκώς εξαιρετικά συντονισμένοι. Έχουμε μάθει πολύ καλά ο ένας τον άλλον, πότε χρειάζεται να δώσεις χώρο και πότε όχι. Και όσο περισσότερο παίζουμε τόσο περισσότερο αυτή η επικοινωνία γίνεται σχεδόν ενστικτώδης. Αυτό που μου αρέσει είναι ότι, παρόλο που υπάρχει πια μεγάλη σκηνική οικειότητα μεταξύ μας, δεν αισθάνομαι ότι η παράσταση έχει «κλειδώσει».
Πώς είναι να συνεργάζεσαι σκηνοθετικά με τον Δημήτρη Λιόλιο σε ένα τόσο απαιτητικό ψυχολογικό παιχνίδι εξουσίας;
Αναστασία: Ο Δημήτρης ξέρει πολύ συγκεκριμένα τι θέλει, αλλά την ίδια στιγμή εμπιστεύεται πραγματικά τους συνεργάτες του και αυτό δημιουργεί από την αρχή ένα ασφαλές περιβάλλον δουλειάς. Υπάρχει χώρος να προτείνεις, να διαφωνήσεις, να δοκιμάσεις. Για μένα αυτό είναι πολύ σημαντικό, ειδικά σε μια παράσταση τόσο απαιτητική. Χρειάζεται να νιώθεις ότι μπορείς να ρισκάρεις χωρίς να φοβάσαι ότι θα κριθείς. Και επειδή εδώ ο Δημήτρης είναι ταυτόχρονα και συμπαίκτης μου, υπάρχει κάτι ακόμη πιο άμεσο στη μεταξύ μας σχέση. Ό,τι χτίζεται στην πρόβα πρέπει μετά να περάσει αληθινά ανάμεσά μας στη σκηνή. Εκεί δεν υπάρχει πια σκηνοθέτης και ηθοποιός· υπάρχουν δύο άνθρωποι που πρέπει να εμπιστευτούν ο ένας τον άλλον.
Σημειώνετε ότι η παράσταση κινείται ανάμεσα στην κωμωδία και την τραγωδία, φέρνοντας το γέλιο αλλά οδηγώντας παράλληλα σε κάτι πιο σκοτεινό. Πόσο λεπτή είναι η γραμμή ανάμεσα στο χιούμορ και τον μηχανισμό ελέγχου σε μια σχέση;
Δημήτρης: Πάρα πολύ λεπτή. Και ίσως η γραμμή να μην βρίσκεται καν ανάμεσα στο αστείο και στο σοβαρό. Βρίσκεται περισσότερο ανάμεσα στο αν γελάμε μαζί ή αν το γέλιο χρησιμοποιείται για να ακυρώσει τον έναν από τους δύο. Το χιούμορ μπορεί να είναι ένας υπέροχος τόπος οικειότητας. Είναι ένας τρόπος να έρθεις πολύ κοντά στον άλλον. Ακριβώς γι’ αυτό μπορεί να γίνει και εξαιρετικά αποτελεσματικό εργαλείο ελέγχου. Ένα σχόλιο μπορεί να ειπωθεί ως αστείο, μια προσβολή να μεταμφιεστεί σε πείραγμα και, αν αντιδράσεις, ξαφνικά το πρόβλημα δεν είναι πια αυτό που ειπώθηκε αλλά ότι «δεν έχεις χιούμορ». Η ευθύνη έχει ήδη αλλάξει χέρια. Αυτό είναι κάτι που μας απασχολεί πολύ. Το σκοτάδι δεν έρχεται ξαφνικά και δεν έρχεται απαραίτητα όταν σταματάει το γέλιο. Μπορεί να έχει ήδη μπει στο δωμάτιο ενώ ακόμη γελάμε. Κι ίσως αυτή η μικρή καθυστέρηση μέχρι να το αντιληφθείς να είναι και το πιο επικίνδυνο σημείο.
Το έργο μιλάει για τα «παιχνίδια εξουσίας, την έμφυλη ταυτότητα και την κοινωνική καταπίεση». Πιστεύετε ότι οι ρόλοι που καλούμαστε να παίξουμε μέσα σε ένα ζευγάρι ή μια σχέση είναι τελικά κατασκευασμένοι από τους ίδιους μας τους εαυτούς ή μας επιβάλλονται απ’ έξω;
Δημήτρης: Δεν νομίζω ότι υπάρχει πια ένα καθαρό σύνορο ανάμεσα στα δύο. Οι περισσότεροι ρόλοι μάς περιμένουν πριν καν μπούμε σε μια σχέση. Έχουμε ήδη μια εικόνα για το πώς «πρέπει» να είναι ένας άνδρας, μια γυναίκα, ένας σύντροφος, ακόμη και για το πώς «πρέπει» να αγαπάμε. Το πιο ενδιαφέρον είναι ότι κάποια στιγμή όλα αυτά παύουν να μοιάζουν εξωτερικά. Τα εσωτερικεύουμε, τα αναπαράγουμε και πολλές φορές τα υπερασπιζόμαστε σαν να ήταν εξαρχής δικά μας. Για μένα το πρόβλημα αρχίζει όταν ο ρόλος συγχέεται με την ταυτότητα. Όταν δεν ζητάμε πια από τον άλλον να κάνει κάτι, αλλά να είναι κάτι συγκεκριμένο για να μπορέσουμε εμείς να σχετιστούμε μαζί του. Ίσως γι’ αυτό και στη «Στρίγγλα» αλλάζουμε διαρκώς ρόλους. Τίποτα δεν μένει απολύτως σταθερό.
Αναστασία: Νομίζω ότι ξεκινάει απ’ έξω, αλλά κάποια στιγμή αρχίζουμε κι εμείς να τον αναπαράγουμε. Και ίσως τότε γίνεται πιο δύσκολο να το αναγνωρίσουμε. Μέσα σε μια σχέση υπάρχει πάντα η ανάγκη να σε δει και να σε αποδεχτεί ο άλλος. Αυτή όμως η ανάγκη μπορεί πολύ εύκολα να σε κάνει να περιορίσεις πράγματα από τον εαυτό σου χωρίς καν να το καταλάβεις. Ή, από την άλλη πλευρά, να ζητήσεις από τον άνθρωπο που έχεις απέναντί σου να γίνει λίγο περισσότερο αυτό που εσύ χρειάζεσαι. Η Κατερίνα με ενδιαφέρει πολύ ακριβώς επειδή αντιστέκεται σε αυτό. Όχι πάντα όμορφα, ούτε πάντα σωστά — αλλά αρνείται να γίνει εύκολη για να χωρέσει.
Μετά τη θερμή υποδοχή που είχε η παράσταση στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, η «Στρίγγλα» έρχεται στο Φουαγιέ της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών για τρεις μόνο παραστάσεις (7-9 Σεπτεμβρίου) στο πλαίσιο του 12ου Φεστιβάλ Δάσους του ΚΘΒΕ. Τι συναισθήματα σας δημιουργεί αυτή η επιστροφή / παρουσίαση στη Θεσσαλονίκη και τι περιμένετε από το κοινό της πόλης;
Δημήτρης: Έχει για μένα ιδιαίτερη σημασία το ότι η «Στρίγγλα» φτάνει τώρα στο ΚΘΒΕ, στο πλαίσιο του 12ου Φεστιβάλ Δάσους. Όχι σαν μια «άφιξη» κάπου — δεν ξέρω αν βλέπω έτσι τις διαδρομές των παραστάσεων. Περισσότερο σαν μια ακόμη σημαντική μετακίνηση, που μας δίνει την ευκαιρία να ξανασυναντήσουμε το έργο μέσα σε έναν καινούργιο χώρο και απέναντι σε ένα καινούργιο κοινό. Και το Φουαγιέ της ΕΜΣ νομίζω ότι ταιριάζει πολύ στη συνθήκη της παράστασης. Η απόσταση είναι μικρή, σχεδόν δεν υπάρχει, κι αυτό μας ενδιαφέρει πολύ γιατί το παιχνίδι της «Στρίγγλας» βασίζεται ακριβώς σε αυτή την άμεση σχέση με τον θεατή. Από το κοινό της Θεσσαλονίκης δεν περιμένω κάτι συγκεκριμένο — και μάλλον αυτό είναι που με ενδιαφέρει περισσότερο. Να δω πού θα γελάσουμε μαζί, πού θα αλλάξει η θερμοκρασία του δωματίου και τι θα μείνει τελικά όταν το γέλιο σταματήσει.
Αναστασία: Για μένα είναι πολύ προσωπικό. Έχω γεννηθεί στη Θεσσαλονίκη και σπούδασα στην δραματική σχολή του ΚΘΒΕ, οπότε το να επιστρέφω τώρα με μια παράσταση που έχουμε φτιάξει από την αρχή μαζί με τον Δημήτρη έχει αναπόφευκτα μια ιδιαίτερη σημασία. Ταυτόχρονα υπάρχει και η χαρά του να φέρνεις μια δουλειά σε καινούργιους ανθρώπους και να μην ξέρεις ακόμη πώς θα την υποδεχτούν. Η «Στρίγγλα» εξαρτάται πάρα πολύ από αυτή την ανταλλαγή.
Αν έπρεπε να δώσετε έναν ανορθόδοξο ορισμό για το «σπίτι» μας, με βάση το πεδίο μάχης που στήνεται επί σκηνής, ποιος θα ήταν αυτός; Καλή διασκέδαση ή καλή τύχη;
Δημήτρης: Σπίτι είναι ίσως ο τόπος όπου υποτίθεται ότι δεν χρειάζεται να παίζεις κανέναν ρόλο — κι όμως πολλές φορές είναι ακριβώς εκεί που τους μαθαίνεις καλύτερα. Είναι ο χώρος της μεγαλύτερης οικειότητας και, άρα, της μεγαλύτερης έκθεσης. Κάπου ανάμεσα στα δύο προσπαθούμε να συνυπάρξουμε. Οπότε θα μείνω στο — Καλή διασκέδαση; Πάντα με το ερωτηματικό.
Αναστασία: Σπίτι είναι για μένα το μέρος όπου δεν χρειάζεται να είσαι συνέχεια σε άμυνα απέναντι στον άνθρωπο που έχεις δίπλα σου. Αν αυτό χαθεί, το καταφύγιο μπορεί πολύ γρήγορα να γίνει πεδίο μάχης. Οπότε εγώ θα πω — καλή τύχη.
