Ημερομηνία Δημοσίευσης: 28/09/2026
Της δημοσιογράφου Εύας Μαρά
Βασίλης Αγροκώστας: Μουσικός - ερμηνευτής - συνθέτης - ψάλτης - μουσικοπαιδαγωγός.
"Με τη φωνή της παράδοσης και το βλέμμα του σύγχρονου δημιουργού"
"Στο σταυροδρόμι ήχων και παραδόσεων"
Η μουσική του αναπνέει, εμπνέει, γίνεται γέφυρα ήχων και παραδόσεων..
Στο πρόσωπο του συναντώνται εντέχνως η βυζαντινή - παραδοσιακή μουσική με τη σύγχρονη έκφραση και δημιουργία.
Ενας καλλιτέχνης πολυδιάστατος και πλέον εμπνευσμένος που κάνει τη ζωή του μουσική και τη μουσική ζωή.
Μια εκ βαθέων συζήτηση με τον γνωστό Βολιώτη καλλιτέχνη (μουσικό - ερμηνευτή - συνθέτη - αρχιψάλτη - μουσικοπαιδαγωγό) Βασίλη Αγροκώστα ή αλλιώς "μια φωνή που ψάλλει, ένα χέρι που συνθέτει και μια καρδιά που διδάσκει και παιδαγωγεί", ως ένας οδοιπόρος ανάμεσα στον ουρανό και τη γη της μουσικής....
Πώς γεννιέται μέσα σας ο πρώτος μουσικός ήχος;
Ο πρώτος ήχος μέσα μου , σχεδόν ποτέ δεν γεννιέται από πρόθεση να κάνω μουσική, αλλά ως εκτόνωση συναισθημάτων που ψάχνουν μια διέξοδο έκφρασης. Ανάλογα με την μουσική μου ιδιότητα είτε ως ιεροψάλτης είτε ως ερμηνευτής ή σολίστ εγχόρδων οργάνων, ο πρώτος ήχος γεννιέται σαν μια ανάγκη προσευχής ή επικοινωνίας με τον υπόλοιπο κόσμο μέσω της παγκόσμιας γλώσσας που συνιστά η μουσική.
Καθηγητής μουσικής, σολίστ, πτυχία, διακρίσεις, βυζαντινή μουσική, σύνθεση, ερμηνεία. Όταν όλα αυτά συναντώνται σε μια μόνον φωνή, ποιος οδηγεί και ποιος ακολουθεί;
Οδηγός είναι πάντα η ψυχή μου. Η Βυζαντινή μουσική βοηθά την ψυχή μου να πορεύεται σε πνευματικό επίπεδο κι έτσι η φωνή ακολουθεί τη δωρικότητα που είναι βασικό χαρακτηριστικό της Ψαλτικής Τέχνης. Τα πτυχία που έχω καθώς και η ιδιότητα του καθηγητή στο Μουσικό Σχολείο Βόλου και στην Σχολή της Ιεράς Μητρόπολης Δημητριάδος είναι τα πεδία όπου καθημερινά καταθέτω όχι μόνο τη γνώση μου αλλά και την ψυχή μου και μέσω της φωνής, η κατάθεση αυτή παίρνει σάρκα και οστά φτάνοντας τις περισσότερες φορές στους μαθητές μου. Το ίδιο συμβαίνει όταν συνθέτω και όταν ερμηνεύω.
Όταν τραγουδώ, όταν ψέλνω ή όταν παίζω ένα μουσικό όργανο, η τεχνική και οι τίτλοι, για μένα τουλάχιστον, δεν έχουν καμιά αξία. Αυτό που μετράει είναι η συναισθηματική αλήθεια της στιγμής. Η τεχνική μπορεί να δώσει λύσεις σε ερμηνευτικά αδιέξοδα και απαιτήσεις αλλά μόνη της οδηγεί σε ψυχρή ερμηνεία. Η γνώση και οι τίτλοι πάντα δίνουν τα θεμέλια , αλλά η φωνή και τα δάχτυλα πρέπει να οδηγούνται από την ψυχή.
Εκπαιδευτικός στο Μουσικό Σχολείο Βόλου και στην Σχολή Βυζαντινής Μουσικής της Ιεράς Μητροπόλεως Δημητριάδος και Αλμυρού, τι προσδοκάτε να αφήσετε, πριν φύγετε από την αίθουσα διδασκαλίας στους μαθητές σας; Μια ίσως, τεχνική, μια σιωπή η έναν άλλον τρόπο να μπορούν ν' ακούνε τον κόσμο;
Δεν με ενδιαφέρει να αφήσω πίσω μου απλώς επιδέξιους μουσικούς ή καλούς εκτελεστές. Η τεχνική κατακτάται με τις ώρες μελέτης. Αυτό που εύχομαι να μείνει στα παιδιά, όταν κλείσει η πόρτα της αίθουσας, είναι ένας άλλος τρόπος να ακούνε και να βλέπουν τον κόσμο. Να μάθουν να ακούνε και τη σιωπή ανάμεσα στις νότες, τους ήχους της πόλης αλλά και της φύσης και να ψάχνουν κι εκεί τα φανερά και κρυμμένα νοήματα. Μ΄ ενδιαφέρει πάρα πολύ οι μαθητές μου να αποκτήσουν ενσυναίσθηση. Δηλαδή να μάθουν ν΄ ακούν τον και να σέβονται τον διπλανό τους στην τάξη, στην ορχήστρα ή τη χορωδία και να προσαρμόζουν τη φωνή τους και το παίξιμό τους έτσι ώστε να συνυπάρχουν δημιουργικά.
Προσπαθώ να μάθουν να σέβονται, να εκτιμούν και να έχουν ευγνωμοσύνη για ό,τι έχουν στη διάθεσή τους χρήσιμο για την εκπαίδευσή τους, το Διδακτήριο , τα μουσικά όργανα κλπ. και να μην θεωρούν τίποτα ως δεδομένο. Προσπαθώ τόσο μέσω της διδασκαλίας μου όσο κι από τον τρόπο που ζω και πορεύομαι καλλιτεχνικά να τους δώσω να καταλάβουν ότι η μουσική δεν είναι μέσο επίδειξης, αλλά τρόπος ύπαρξης και στάση ζωής.
Η παράδοση δεν είναι μουσείο, αλλά ένα ζωντανό σώμα. Πώς επιτυγχάνετε να την κρατάτε ζωντανή και χωρίς να την προδίδετε πρωτίστως; Πόσο δύσκολο είναι για εσάς ως καλλιτέχνη να ισορροπείτε ανάμεσα στην καθαρότητα της παράδοσης και την ανάγκη για σύγχρονη έκφραση και δημιουργία;
Η Παράδοση δεν είναι απολίθωμα που φυλάσσεται σε βιτρίνα μουσείου. Περισσότερο είναι σαν τη φωτιά που μεταδίδεται από γενιά σε γενιά… Αυτή είναι η άποψή μου και ξέρω πολλούς σύγχονούς μου καλλιτέχνες που συμφωνούν και το αποδεικνύουν με το έργο τους. Βέβαια, η ισορροπία ανάμεσα στην καθαρότητα της Παράδοσης και στην σύγχρονη έκφρασή της, είναι δύσκολη, αλλά ο κανόνας μου είναι απλός. Για να εξελίξεις κάτι, πρέπει πρώτα να το αγαπήσεις, να το κατέχεις σε βάθος, αλλά θα πρέπει να γνωρίζεις το ίδιο καλά τη σύγχρονη μουσικοκοινωνική πραγματικότητα.
Μ΄ αυτό τον τρόπο, δεν προδίδεις την παράδοση, όταν δημιουργείς κάτι νέο πατώντας με γνώση και σεβασμό στις ρίζες της. Την προδίδεις, όταν τη χρησιμοποιείς επιπόλαια, φτηνά ή ως φολκλόρ περιτύλιγμα. Πολλά έργα των συνθετών Δημήτρη Μαραγκόπουλου, Κωνσταντίας Γουρζή, Θοδωρή Καραθόδωρου, Χρήστου Χατζή και Ζαφείρη Κουκουσέλη στα οποία συμμετέχω ως σολίστ , είναι άριστα παραδείγματα όσων προείπα. Προσωπικά, όταν συνθέτω ή προσεγγίζω ένα παραδοσιακό τραγούδι με σύγχρονο τρόπο, δεν σκέφτομαι "πώς θα το αλλάξω", αλλά πώς αυτό το βίωμα του χθες μιλάει στη δική μου σημερινή αλήθεια. Η καθαρότητα δεν κινδυνεύει από την εξέλιξη, κινδυνεύει από τη λήθη και την τυπολατρία.
Από το θρησκευτικό - ιερό μέχρι το κοσμικό (από το αναλόγιο μέχρι τις συμφωνικές ορχήστρες), υπάρχει κάποια στιγμή στην καλλιτεχνική πορεία σας που νιώσατε, ότι η φωνή σας αποτελεί γέφυρα και όχι απλώς έναν ήχο;
Ναι, υπήρξαν πολλές τέτοιες στιγμές που η φωνή μου υπήρξε γέφυρα ανάμεσα σε Ανατολικά μουσικά ιδιώματα και Δυτικότροπη μουσική.
Όταν τραγούδησα το μέρος του Ψάλτη στο Άξιον Εστί του Μ. Θεοδωράκη με τη Συμφωνική Ορχήστρα Βόλου, στο Μόναχο το έργο της Κωνσταντίας Γουρζή “Ostern in Konstantinopel” με την ορχήστρα και την χορωδία της Βαυαρικής Ραδιοφωνίας.
Όταν τραγούδησα κι έπαιξα πολίτικη λύρα στα έργα “Τριαντάφυλλα στο χιόνι”, “Μελίτα Γκαμπές”, “Δυτικά του Τόκιο”, “Η Έλαφος επί της πηγής” του Δημήτρη Μαραγκόπουλου με τη συμφωνική ορχήστρα της ΕΡΤ , το Ελληνικό Συγκρότημα Σύγχρονης Μουσικής, τη συμφωνική ορχήστρα του Ιονίου Πανεπιστημίου , όταν τραγούδησα το έργο “Στιχηρόν” του Θοδωρή Καραθόδωρου στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, όταν τραγούδησα φέτος την Μεγάλη Τρίτη το βράδυ ζωντανά στο Δεύτερο Πρόγραμμα της ΕΡΤ τα έργα του Ζαφείρη Κουκουσέλη πάνω σε ύμνους της Μεγάλης Εβδομάδας με την ορχήστρα ποικίλης μουσικής της ΕΡΤ και πολλά άλλα που ίσως ξεχνάω...
Όταν στέκεσαι στο αναλόγιο, η φωνή σου γίνεται γέφυρα ανάμεσα στον άνθρωπο και το Θείο. Όταν συμπράττεις με μια συμφωνική ορχήστρα, γίνεσαι γέφυρα ανάμεσα στο Ανατολικό βυζαντινό ύφος και τη δυτική αρμονία.
Πώς νιώσατε, όταν γράψατε το ζεϊμπέκικο για τον κορονοϊό; Ίσως, κάποιο καταφύγιο; Πιστεύετε, ότι ο καλλιτέχνης σήμερα θα πρέπει να διαμαρτύρεται μέσω της τέχνης του ή απλώς και μόνον να αφουγκράζεται την αλήθεια γύρω του;
Γράφοντας εκείνο το ζεϊμπέκικο, ένιωσα τη μουσική ως άμυνα και καταφύγιο απέναντι στον φόβο, την απομόνωση και το άγνωστο. Προσπάθησα να διασκεδάσω με τους στίχους και το ύφος που το τραγούδησα την όλη τραγική και πρωτόγνωρα άσχημη κατάσταση που ξαφνικά βιώναμε συλλογικά. Πιστεύω πως ο καλλιτέχνης δεν χρειάζεται να κραυγάζει ή να κάνει πολιτικολογούσα διαμαρτυρία για να είναι ουσιαστικός. Η πρωταρχική του υποχρέωση είναι να αφουγκράζεται την αλήθεια γύρω του — τον κοινό πόνο, τη σιωπηλή αγωνία της κοινωνίας. Όταν αφουγκραστεί κανείς αυθεντικά την αλήθεια και τη μετουσιώσει σε τέχνη, η ίδια η τέχνη γίνεται η πιο ισχυρή, διαρκής και αληθινή μορφή διαμαρτυρίας.
Ως εκπαιδευτικός - σολίστ - συνθέτης - πρωτοψάλτης και ως ερμηνευτής, πού βρίσκετε μεγαλύτερη ελευθερία ως καλλιτέχνης;
Η ελευθερία για μένα ως μουσικός κι ερμηνευτής είναι η Μουσική Πράξη σε όλες της τις εκφράσεις. Είναι η στιγμή της ερμηνείας πάνω στο Ιερό Αναλόγιο ή στη σκηνή… Είναι όταν αυτοσχεδιάζω στη λύρα ή στην κιθάρα, όταν κάνω αμανέ ή όταν ανοίγω δυνατά τον ενισχυτή και σολάρω στην ηλεκτρική κιθάρα...Ελεύθερος μουσικά νιώθω όταν η γνώσεις μου, η εμπειρία και η τεχνική μου γίνονται ένα, κι εγώ απλά αφήνομαι να παρασυρθώ από τη μουσική κι έτσι ξεχνώντας ποιος είμαι, γίνομαι ένα με αυτό που ερμηνεύω.
Εν κατακλείδι, πως βλέπετε τη θέση της παραδοσιακής και βυζαντινής μουσικής στην Ελλάδα του σήμερα;
Η παραδοσιακή και η Βυζαντινή μουσική στην πατρίδα μας βρίσκονται σε σημείο καμπής. Από τη μία πλευρά, υπάρχει μια ευχάριστη αναγέννηση: Νέα παιδιά κατακλύζουν τα Μουσικά Σχολεία και τους συλλόγους, μελετούν σε βάθος τα όργανα και τους τρόπους , τους μουσικούς δρόμους, τα είδη και ύφη της κάθε περιοχής και αναζητούν τις ρίζες τους χωρίς συμπλέγματα κατωτερότητας. Από την άλλη, υπάρχει ο κίνδυνος της επιπολαιότητας και της εμπορευματοποίησης, όπου η παράδοση αντιμετωπίζεται συχνά ως φολκλόρ προϊόν κατανάλωσης για τουριστική – εμπορική χρήση.
Η θέση τους σήμερα πρέπει να είναι στο κέντρο της σύγχρονης πολιτιστικής μας ταυτότητας. Η Βυζαντινή και η Δημοτική μας μουσική είναι το DNA μας. Αν τις αντιμετωπίσουμε όχι ως απολιθώματα του παρελθόντος, αλλά ως ζωντανά εργαλεία έκφρασης του παρόντος, τότε μπορούν να δώσουν απαντήσεις και αισθητική διέξοδο σε έναν κόσμο που ψάχνει να βρει την χαμένη αυθεντικότητά του.
Βιογραφικό
Πρόκειται για έναν πολυσχιδή καλλιτέχνη που ... "φλερτάρει" τόσο με την παραδοσιακή όσο και με τη δυτικότροπη μουσική. Είναι συνθέτης, ερμηνευτής, παίζει πολίτικη και νησιώτικη λύρα, σουραύλι, ταμπουρά και λαούτο. Είναι πτυχιούχος και διπλωματούχος κλασικής κιθάρας, πτυχιούχος και διπλωματούχος Βυζαντινής Μουσικής, πτυχιούχος Αρμονίας, Αντίστιξης, Φούγκας και πτυχιούχος του Τμήματος Μουσικών Σπουδών της Σχολής Καλών Τεχνών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Είναι διορισμένος μόνιμος εκπαιδευτικός στο Μουσικό Σχολείο Βόλου. Έχει διατελέσει πρωτοψάλτης σε πολλούς ναούς του Βόλου. Έχει πλούσια καλλιτεχνική εμπειρία τόσο στο κλασικό, στο σύγχρονο όσο και στο έντεχνο και παραδοσιακό μουσικό ρεπερτόριο, ενώ έχει συνεργαστεί ως σολίστ με πολλές ορχήστρες όπως τη Συμφωνική Ορχήστρα του Νέου Ωδείου Θεσσαλονίκης, την Ορχήστρα Εγχόρδων του Σύγχρονου Ωδείου Λάρισας, τη Συμφωνική Ορχήστρα Βόλου, την Ορχήστρα Εγχόρδων του Φεστιβάλ Πάτμου, το Ελληνικό Συγκρότημα Σύγχρονης Μουσικής, την Ορχήστρα και Χορωδία της Βαυαρικής Ραδιοφωνίας, την Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα και την Ορχήστρα ποικίλης μουσικής της ΕΡΤ, τη Συμφωνική Ορχήστρα του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Ιονίου Πανεπιστημίου, την Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης.
Πολλοί συνθέτες του έχουν αναθέσει την 1η εκτέλεση έργων τους όπως οι Δημήτρης Μαραγκόπουλος, Κωνσταντία Γουρζή, Θοδωρής Καραθόδωρος, Σπύρος Δεληγιαννόπουλος , Χρήστος Χατζής κ. α. Έχει συνεργαστεί με πολλούς γνωστούς καλλιτέχνες όπως οι Γιώργος Νταλάρας, Μαρία Φαραντούρη, Χρόνης Αηδονίδης, Νένα Βενετσάνου, Δήμητρα Γαλάνη, Άλκηστις Πρωτοψάλτη, RossDaly, Αρετή Κετιμέ , Ελένη Τσαλιγοπούλου, Μπάμπης Τσέρτος, Χρήστος Μάστορας κ.α.
