Στέλιος Βραχνής

Ημερομηνία Δημοσίευσης: 07/09/2026

"Όταν η Ιστορία γίνεται σώμα"

"Η διαχρονικότητα της Τέχνης έγκειται στη διαρκή επανάληψη της Ιστορίας"

Ο Στέλιος Βραχνής (Σκηνοθέτης - Ηθοποιός - Ιδρυτής και Καλλιτεχνικός Διευθυντής της Ομάδας / Εταιρείας Θεάτρου "Πρόταση") αποτελεί ένα χαρακτηριστικό, φωτεινό παράδειγμα καλλιτέχνη - δημιουργού που δεν φοβάται να εκτεθεί, να καινοτομεί, να σκάβει βαθιά στο σώμα του θεάτρου και να ανακαλύπτει δικούς του καλλιτεχνικούς δρόμους.

Ένας ανήσυχος δημιουργός που ξέρει καλά πως να ησυχάζει την θύελλα μέσα του πριν γίνει τέχνη!

Ένας χαρισματικός σκηνοθέτης που μετατρέπει εντέχνως τη σκηνή σε εργαστήριο αλήθειας και - παρά το νεαρό της ηλικίας του - έχει καταφέρει να χτίσει το δικό του κόσμο, όπου το θέατρο γίνεται αναγκαία πράξη επιβίωσης και όχι απλή διασκέδαση κάνοντας κάθε του παράσταση πρόταση - πρόκληση.

Δεν σκηνοθετεί απλώς παραστάσεις, σκαλίζει μέσα στο σώμα των κειμένων μέχρι να βρει τον παλμό που ακόμη χτυπάει.

Στο τελευταίο έργο του "Άη Λαός" που σκηνοθετεί και αφορά σ' ένα σύγχρονο - σκηνικό ρέκβιεμ για την ήττα ενός λαού μας εκπλήσσει εκ νέου ευχάριστα, καθώς λειτουργεί επιτυχώς με σύνθεση και όχι με απλή εικονογράφηση.

Δεν ανεβάζει 2 έργα (το ένα πλάι στο άλλο), αλλά δημιουργεί ένα τρίτο προσωπικό τοπίο, όπου η μνήμη, το συλλογικό τραύμα και η μουσική ενώνονται σ' ένα ενιαίο αφήγημα, ενώ δημιουργεί ταυτόχρονα κι έναν σύγχρονο διάλογο ανάμεσα σε λόγια λαϊκή παράδοση και αρχαίο δράμα...

Όταν ο «Άη Λαός» συνάντησε τις «Τρωάδες», ποια φωνή πρωτομίλησε μέσα σας; Η κραυγή της Σωτηρίας Μπέλλου ή ο θρήνος της Εκάβης;

Οι στίχοι του Μπουρμπούλη. Ο λόγος ήταν η απαρχή, το έναυσμα και, πρωταρχικώς, ο πυρήνας της γέννησης αυτής της ιδέας. Η ποίηση του Μπουρμπούλη φέρει μέσα της το οικουμενικό τραύμα της ιστορίας ενός λαού που διαρκώς υποφέρει από κάποιο αόρατο χέρι εξουσίας. Η φωνή της Μπέλλου λειτουργεί ως ο κήρυκας αυτού του λόγου και, μάλιστα, ενέχει μέσα της κάτι σαν εκείνο που όλοι διακρίνουμε ως αβάσταχτο καημό, αλλά ο ίδιος δεν το εκμυστηρεύεται ποτέ. Η μουσική του Λάγιου κάνει κάτι άλλο: δημιουργεί και συνθέτει αυτή τη γέφυρα μεταξύ Ανατολής και Δύσης μέσα στο έργο, που τόσο τη χρειαζόμαστε ψυχικά, ειδικά οι Έλληνες.

Επομένως, ο «Άη Λαός» γέννησε τις «Τρωάδες». Το μουσικό έργο ανέσυρε από μέσα μου τον λόγο του Ευριπίδη και όχι το αντίθετο.

Στα ερείπια της Ιστορίας, τι απομένει όρθιο τελικά;

Τίποτα. Το απόλυτο κενό. Έπειτα όμως, μετά τη συντριβή και το απόλυτο μηδέν, ίσως έρθει να γεννηθεί κάτι από τις στάχτες. Κάτι μικρό, το οποίο, με φροντίδα, ίσως μετατραπεί σε κάποια ενδεχόμενη νέα αρχή. Όμως και πάλι όλα καταλήγουν στα ερείπια. Και τούμπαλιν. «Στάχτες και μόνο στάχτες», όπως γράφει και ο Δημητριάδης.

Αν ο λαός είναι πάντα «ηττημένος», τι ψάχνουμε ακόμα στις στάχτες του;

Δεν ψάχνουμε τίποτε απολύτως. Ακόμα δεν μπορούμε να αποδεχτούμε την ήττα, το κενό. Κι αυτό είναι το πρόβλημα και η παθογένεια. Εάν δεν αποδεχτούμε τη συντριβή μας, τότε δεν υπάρχει καμία περίπτωση να σηκωθούμε ουσιαστικά. Η Εκάβη σηκώνει το κεφάλι της από το χώμα και το πρώτο πράγμα που λέει είναι: «Εδώ πια Τροία δεν υπάρχει». Αυτή την παραδοχή δεν νομίζω ότι την κάνουμε εύκολα οι άνθρωποι στους εαυτούς μας. Αντιστεκόμαστε στη συνειδητοποίηση του τέλους. Κρυβόμαστε πίσω από δεκανίκια και δικαιολογίες, για να μη δει ο άλλος κάποιον κρυφό κι ανυπεράσπιστο καημό μας και μας πει αδύναμους. Ο λαός μας έχει υπάρξει ηττημένος κι όταν το αντιλήφθηκε, τότε και μόνο τότε πήρε φόρα να σηκωθεί. Μέχρι πριν βούλιαζε, απλά καλυπτόμενος.

Η μουσική του Δημήτρη Λάγιου μετατρέπεται σε σώμα. Ποια πληγή της ανοίγει πρώτη;

Η ανθρώπινη ερήμωση. Αυτή είναι η πληγή στο σώμα αυτού του έργου. Η σταδιακή συνειδητοποίηση και τελικά αποδοχή και απόλυτης εγκατάλειψης.

Σκηνοθετείς, ουσιαστικά, ένα ρέκβιεμ. Τραγουδάς για τους νεκρούς ή γι’ αυτούς που έμειναν πίσω ν’ ακούνε;

Το όνειρό μου ήταν και είναι να σκηνοθετήσω κάποτε το Requiem του Mozart. Πάντοτε έβρισκα μια σαγήνη στο πένθος αυτού του είδους. Είναι το τελευταίο τραγούδι ενός νεκρού για να το ακούσουν οι ζωντανοί και ν’ ανοίξει το πέρασμα για το Αλλού. Εννοείται πως το σκηνικό ρέκβιεμ του «Άη Λαού» απευθύνεται σε όλους αυτούς που κατέστησαν νεκρούς εκείνους που τώρα τραγουδάνε οι ζωντανοί τους. Αυτό είναι το έργο. Οι θεατές λειτουργούν ως οι Αχαιοί ή οι αιώνιοι μάρτυρες ενός πολέμου που βλέπουν τη συντριβή και τη βία και είτε την ενθαρρύνουν είτε δεν κάνουν τίποτε γι’ αυτήν.

Στο τέλος, όταν κλείσει η αυλαία και σβήσουν τα φώτα, τι απομένει πίσω να αντηχεί; Η ήττα ή η επιμονή της μνήμης μας;

Στην παράσταση του «Άη Λαού» δεν κλείνει ποτέ η αυλαία. Όλα μένουν ανοιχτά και μετέωρα, ανοιχτά σε κάθε ενδεχόμενο. Μετά τη συντριβή της Τροίας, εκεί που στέκουν τα ερείπια ενός ολόκληρου πολιτισμού, θα έρθουν οι κατακτητές, ως νέοι κυβερνήτες αυτού του τόπου, να χτίσουν τον δικό τους κόσμο πάνω στον κατεστραμμένο και κανείς δεν θα θυμάται πια τι ήταν η Τροία. Επομένως, αυτό που μένει είναι η σκέψη του θεατή απέναντι σε κάτι που πλέον δεν υπάρχει. Αυτό είναι και το θέατρο, στην ουσία του, μάλλον. Στο τέλος όλα τελειώνουν κι ο θεατής μένει μετέωρος στο κενό και χειροκροτά. Τι άραγε;

Εν κατακλείδι, η Ιστορία επαναλαμβάνεται η απλώς αλλάζει ρούχα; Τι ρούχα φοράει σήμερα η ήττα;

Η ιστορία επαναλαμβάνεται και τα πράγματα επιστρέφουν διαρκώς με πρωτοφανή τρόπο. Αυτό επαληθεύει και τη διαχρονικότητα ορισμένων σπουδαίων έργων που ακόμα και σήμερα και σε κάθε παρόν αφορούν σχεδόν με τον ίδιο τρόπο κάθε ιστορική συγκυρία και στιγμή. Η διαχρονικότητα της τέχνης έγκειται στην διαρκή επανάληψη της ιστορίας.

Βιογραφικό

Ο Στέλιος Βραχνής γεννήθηκε το 1998 στη Θεσσαλονίκη. Είναι απόφοιτος του Καλλιτεχνικού Σχολείου Θεσσαλονίκης «Δημήτρης Χορν» (Κατεύθυνση Θεάτρου–Κινηματογράφου, 2011–2016) και της Ανώτερης Σχολής Δραματικής Τέχνης «Ανδρέας Βουτσινάς», από όπου αποφοίτησε με υποτροφία (2017–2019). Παράλληλα, έχει παρακολουθήσει πλήθος σεμιναρίων σκηνοθεσίας με τον Γιάννη Παρασκευόπουλο και εργαστηρίων υποκριτικής με τη Στεφανία Γουλιώτη, τον Άκη Σακελλαρίου, τον Σίμο Κακάλα, τον Άρη Σερβετάλη και την Ιωάννα Παππά. Έχει, επίσης, εστιάσει μέσα από σεμινάρια στη θεωρία και την ιστορία του θεάτρου, τη δραματολογία και τη δημιουργική γραφή με τη Δήμητρα Μήττα, την Καλλιόπη Εξάρχου, την Αλεξάνδρα Μυλωνά και άλλους εισηγητές.

Από το 2016 δραστηριοποιείται συστηματικά στη σκηνοθεσία θεάτρου, καθώς και στην καλλιτεχνική επιμέλεια πολιτιστικών εκδηλώσεων και μουσικών παραστάσεων. Έχει συνεργαστεί με ιδιωτικούς και κρατικούς φορείς, ενώ έργα και σκηνοθεσίες του έχουν παρουσιαστεί σε σημαντικούς θεατρικούς και πολιτιστικούς χώρους της Θεσσαλονίκης και της περιφέρειας, όπως το Θέατρο Αυλαία, το Θέατρο Αμαλία, το Θέατρο Τ, το Θέατρο Σοφούλη, το Δημοτικό Θέατρο Άνετον, τον Πολυχώρο Ένεκεν, το Goethe-Institut Thessaloniki, το Μπενσουσάν Χαν, τη Βίλα Καπαντζή και τον Αρχαιολογικό Χώρο Αιανής. Παράλληλα, έχει συνεργαστεί με φορείς όπως ο Δήμος Θεσσαλονίκης, ο Δήμος Καλαμαριάς, ο Δήμος Κοζάνης, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κοζάνης, το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης και το Καλλιτεχνικό Γυμνάσιο Κοζάνης.

Η σκηνοθετική του εργασία εστιάζει τόσο σε κλασικά όσο και σε σύγχρονα έργα της διεθνούς και ελληνικής δραματουργίας, καθώς και σε μη θεατρικά κείμενα, με σταθερή επιδίωξη τη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης σκηνικής εμπειρίας που προκύπτει από τη δημιουργική συνομιλία κειμένου, χώρου, ήχου και σώματος.

Το 2017 ίδρυσε την Εταιρεία Θεάτρου «Πρόταση», μέσω της οποίας αναπτύσσει έναν συνεχή και συνεπή κύκλο παραγωγής, καλλιτεχνικής έρευνας και εκπαιδευτικής δραστηριότητας. Σημαντικός σταθμός της πορείας του υπήρξε η δραματοποίηση και σκηνοθεσία του «Γράμματος στον Πατέρα» του Franz Kafka, η οποία παρουσιάστηκε σε παγκόσμια πρώτη το 2019 και έχει παρακολουθηθεί από περισσότερους από 30.000 θεατές. Το έργο αυτό καθιέρωσε τη σκηνοθετική του ταυτότητα και αποτέλεσε σημείο αναφοράς της δημιουργικής του διαδρομής.

Στο ρεπερτόριο των έργων που έχει προσεγγίσει σκηνοθετικά περιλαμβάνονται κείμενα των Franz Kafka, Vassily Sigarev, Δημήτρη Δημητριάδη, Θανάση Τριαρίδη, Edward Albee, Γιάννη Ρίτσου, καθώς και σύγχρονων δημιουργών και συνεργατών του, όπως οι Γιώργος Μπελιές, Χαρούλα Αποστολίδου, Θανάσης Τσαλής, Κωνσταντίνος Αβράμης και Δήμητρα Μήττα. Το 2025, με αφορμή τη σκηνοθεσία του έργου «Πλαστελίνη» του Vassily Sigarev, το έργο εκδόθηκε από τις Εκδόσεις Κάππα, σε μετάφραση Γιώργου Κουτλή, με επιμέλεια και επίμετρο του ίδιου.

Έχει συμμετάσχει επί δύο συνεχόμενα έτη (2022–2023) στον θεσμό της Ανοιχτής Θεατρικής Σκηνής της Πόλης με σκηνοθεσίες του. Το 2023 ανέλαβε τη δραματουργική επεξεργασία και τη σκηνική επιμέλεια ιστορικού και αφηγηματικού υλικού στο πλαίσιο καλλιτεχνικής δράσης για την υπεράσπιση του παραλιακού μετώπου Καραμπουρνακίου, σε συνεργασία με πολιτιστικούς συλλόγους της Καλαμαριάς. Το 2024 συμμετείχε ως υπεύθυνος σκηνοθετικής επιμέλειας στη μουσικοθεατρική δράση «Η Μουσική κόντρα στη Σιωπή», στο Πάρκο Ξαρχάκου, στο πλαίσιο πανελλαδικής καλλιτεχνικής πρωτοβουλίας με ανθρωπιστικό και ειρηνικό χαρακτήρα.

Ιδιαίτερη θέση στη διαδρομή του κατέχει η διακαλλιτεχνική και μουσικοθεατρική δημιουργία. Έχει συνεργαστεί με τον συνθέτη Δημήτρη Μαραμή στη μουσική παράσταση «Επιστροφή» και με τον συνθέτη Σταμάτη Κραουνάκη στη σκηνοθεσία του «Duende», πάνω σε ποίηση του Federico García Lorca. Παράλληλα, έχει οργανώσει και επιμεληθεί θεατρικές και διακαλλιτεχνικές διοργανώσεις, όπως το «Θέατρο Ξανά» (2021), το «Θέατρο In Situ» (2022) και το «Kafka-Jahr» (2024), σε συνεργασία με σημαντικούς πολιτιστικούς φορείς.

Από το 2019 έχει αναπτύξει και διδάσκει τη δική του μεθοδολογία υποκριτικής με τίτλο «Ευάλωτος Ηθοποιός», η οποία εστιάζει στη σωματική και ψυχική διαθεσιμότητα του ερμηνευτή και στην ενεργοποίηση της μνήμης, του τραύματος και της προσωπικής εμπειρίας ως σκηνικής πράξης. Από το 2021 έχει την καλλιτεχνική διεύθυνση και την εμψύχωση του ετήσιου εργαστηριακού κύκλου της Εταιρείας («P:LAB»).
Το 2022 η Εταιρεία Θεάτρου «Πρόταση» τιμήθηκε με το Βραβείο Τοπικού Θιάσου της Χρονιάς στο πλαίσιο των 11ων Θεατρικών Βραβείων Θεσσαλονίκης.

Έχει δημοσιεύσει δοκιμιακά και κριτικά κείμενα θεατρικού και κοινωνικού-πολιτικού προβληματισμού σε πολιτιστικά περιοδικά και διαδικτυακά μέσα, μεταξύ των οποίων το Parallaxi και το TETRAGWNO, με θεματικές που αφορούν στη θεατρική παιδεία, τη δημοκρατία, την κοινωνική ευθύνη και τον δημόσιο πολιτισμό.

Ενδεικτική εργογραφία - σκηνοθεσίες

Θεατρικές Παραγωγές

• 2017 — Υπέρ Κλυταιμνήστρας (Δήμητρα Μήττα) — Θέατρο Αυλαία
• 2018 — Βάκχες (Ευριπίδης) — Θέατρο Τ
• 2019 — Γράμμα στον Πατέρα (Franz Kafka) — Μπενσουσάν Χαν
• 2021 — Πεθαίνω σαν χώρα (Δημήτρης Δημητριάδης) — Αρχαιολογικός χώρος Αιανής
• 2021 – 2022 — Ευαγγελισμός της Κασσάνδρας (Δημήτρης Δημητριάδης) — Θέατρο Αμαλία, Μπενσουσάν Χαν & Δημοτικό Θέατρο Άνετον
• 2022 — Γράμμα στον Πατέρα (Franz Kafka) — Θέατρο Τ
• 2022 — Noigandres / Ιστορίες σεξισμένης παιδικότητας (Κ. Αβράμης) — Πολυχώρος Ένεκεν
• 2023 — Sanatorium (Χ. Αποστολίδου) — Θέατρο Σοφούλη
• 2023–2024 — Μηχανή Κάφκα — Δημοτικό Θέατρο Άνετον & Ινστιτούτο Γκαίτε
• 2024–2025 — Επιστροφή (Δημήτρης Μαραμής) – Ινστιτούτο Γκαίτε & Θέατρο Αυλαία
• 2024–2025 — Μαιευτήριο (Θ. Τριαρίδης) — Θέατρο Τ & Θέατρο Αυλαία
• 2024 – 2025 — Πλαστελίνη (V. Sigarev) — Artbox Fargani & Θέατρο Αυλαία
• 2025 — Duende / Μονάχα αίμα ανθίζει εδώ — Artbox Fargani & Θέατρο Αυλαία
• 2026 — Γράμμα στον Πατέρα — Θέατρο Αυλαία

Διοργανώσεις – Επιμέλειες

• 2021 — Θέατρο Ξανά — Βίλα Καπαντζή
• 2022 — Θέατρο In Situ — Κοζάνη
• 2024 — Kafka-Jahr — Goethe-Institut Thessaloniki / ΔΕΒΘ

Δημοσιευμένα δοκίμια

• Περί ασέβειας προς ένα θεατρικό έπος - Parallaxi
• «Οι γενιές θα πρέπει να ανεξαρτητοποιηθούν από τις παγωμένες διδαχές των “μεγάλων”» - Tetragwno
• Ασφυξία – Parallaxi

Γραπτές συνεντεύξεις

• Η «Πλαστελίνη» και μια εξομολόγηση μέσα από την ύλη (Parallaxi)
• Η δυσκολία με γοητεύει στην τέχνη και στη ζωή (citymag)
• Η σκηνοθεσία είναι δύσκολο πόστο» (cosmopoliti)
• Διαπεραστική ματιά, ανανεωτικό πνεύμα – Ο Στέλιος Βραχνής (the opinion)
• Η Θεσσαλονίκη είναι μια πόλη που μετράει πληγές που κακοφορμίζουν» (typos thess)
• Ο άνθρωπος εξακολουθεί να φοβάται τον άνθρωπο ή τον εαυτό του (karfitsa)

Περισσότερα για την παράσταση "Άη Λάος | Ευριπίδης – Λάγιος"