Γιώργος Χατζηθεοδώρου: “Τα παιδιά εισπράττουν τα μηνύματα του έργου με τον δικό τους ιδιαίτερο τρόπο.”
Το παιδικό θέατρο έχει τη μοναδική δύναμη να ξεκλειδώνει τη φαντασία, να διδάσκει μέσα από τη χαρά και να δημιουργεί αναμνήσεις που συνοδεύουν τα παιδιά για μια ζωή. Στην παράσταση “Ο Σποράκος και το Ταξίδι της Καρδιάς”, που παρουσιάζεται στο In Situ Stage, η μαγεία αυτή απογειώνεται μέσα από την εντυπωσιακή τεχνική του Black Light Theatre — έναν οπτικό κόσμο όπου τα πάντα φωσφορίζουν στο σκοτάδι και τα αντικείμενα μοιάζουν να αποκτούν τη δική τους ζωή.
Με αφορμή αυτή τη γεμάτη περιπέτεια, θάρρος, επιμονή και αγάπη ιστορία του μικρού Σποράκου, φιλοξενούμε σήμερα τον ηθοποιό Γιώργο Χατζηθεοδώρου. Μαζί του συζητάμε για τις προκλήσεις και τη γοητεία του Μαύρου Θεάτρου, τη σημασία των μηνυμάτων που εισπράττουν οι μικροί θεατές, αλλά και για την ιδιαίτερη σχέση που διαμορφώνεται ανάμεσα στη σκηνή και το πιο ειλικρινές κοινό: τα παιδιά.
«Ο Σποράκος και το Ταξίδι της Καρδιάς» χρησιμοποιεί την τεχνική του Black Light Theatre, όπου οι ηθοποιοί κινούνται στο σκοτάδι και τα φωσφορίζοντα στοιχεία ζωντανεύουν επί σκηνής. Ποιες είναι οι μεγαλύτερες υποκριτικές και τεχνικές προκλήσεις που αντιμετωπίζεις σε ένα τέτοιο περιβάλλον, όπου η κίνηση, ο συντονισμός και το φως παίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο;
Καλησπέρα!
Σας ευχαριστώ πολύ για την πρόσκληση και τη φιλοξενία.
Ο «Σποράκος και το Ταξίδι της Καρδιάς» είναι μια παράσταση μαύρου θεάτρου (Black Light Theatre).
Όπως είπατε κι εσείς, παίζουμε σε συνθήκες πλήρους συσκότισης, κρύβουμε τα σώματά μας και με τη βοήθεια ειδικών λαμπτήρων υπεριώδους ακτινοβολίας, δημιουργούμε την ψευδαίσθηση ότι τα φθορίζοντα αντικείμενα κινούνται μόνα τους.
Για μένα προσωπικά, όλο αυτό ήταν μια καινούργια εμπειρία. Η μεγαλύτερη υποκριτική πρόκληση ήταν να δώσω ψυχή στις φιγούρες και στα αντικείμενα που χειρίζομαι, χωρίς να περιοριστώ σε μια απλή, μηχανική κίνηση.
Θυμάμαι συχνά τη φράση της Μαρίας Γρίβα, της σκηνοθέτριας, που έλεγε: «Θέλω να κινείστε σχεδόν τελετουργικά».
Με έκανε να συνειδητοποιήσω ότι κάθε κίνηση χρειάζεται πρόθεση και χαρακτήρα, για να μεταφέρει συναίσθημα στον θεατή. Αυτό επιτυγχάνεται με πολύωρες πρόβες, γιατί μόνο έτσι βρίσκει ο ηθοποιός την ακρίβεια και τον ρυθμό που απαιτεί κάθε κίνηση.
Μια άλλη πρόκληση ήταν ο συντονισμός με τους συναδέλφους μέσα στο σκοτάδι, όπου η αντίληψη του χώρου και των αποστάσεων γίνεται πιο απαιτητική.
Εκτός από τις κυριακάτικες παραστάσεις μας στο In Situ Stage, φέτος έχουμε προσαρμόσει την παράστασή μας ειδικά και για τα σχολεία. Το ζητούμενο, κάθε φορά που παίζουμε στα σχολεία, είναι πώς θα δημιουργήσουμε τη μέγιστη δυνατή συσκότιση, ώστε να φαίνεται ότι τα αντικείμενα αιωρούνται.
Και όταν το πετυχαίνουμε, η ανταμοιβή είναι μεγάλη. Είναι πολύ όμορφο να βλέπεις όχι μόνο τα παιδιά, αλλά και τους δασκάλους να παρασύρονται από αυτή τη μαγεία, έστω και για λίγο, να αφήνουν στην άκρη το βάρος της καθημερινότητας και να ξαναγίνονται παιδιά.
Η ιστορία ακολουθεί τον Σποράκο σε μια διαδρομή γεμάτη συναντήσεις με ιδιαίτερους χαρακτήρες του δάσους μετά από μια μεγάλη αναποδιά. Πες μας λίγα λόγια για τη δική σου παρουσία στην παράσταση και πώς συμβάλλει ο χαρακτήρας σου στην εξέλιξη της περιπέτειας του μικρού μας ήρωα.
Στην παράσταση συναντώ τον Σποράκο μέσα από πολλές διαφορετικές μορφές. Άλλοτε δυσκολεύω την πορεία του και άλλοτε τον βοηθώ να συνεχίσει.
Μια μεγάλη αναποδιά είναι η καταιγίδα, την οποία εμψυχώνουμε μαζί με τη Μαρία Αρουτζίδου. Εξαιτίας της, ο Σποράκος απομακρύνεται από την οικογένειά του και από εκεί ξεκινούν το ταξίδι και οι περιπέτειές του.
Εμψυχώνω επίσης τον σκοτεινό βάλτο. Είναι ένας άγνωστος χώρος που γεμίζει με ανασφάλεια τον Σποράκο, μιας και βρίσκεται για πρώτη φορά σε αυτή την πλευρά του δάσους.
Δίνω επίσης τη φωνή μου στον Ρήγα τον λαγό, τον οποίο εμψυχώνει η Μαρία Αρουτζίδου. Ο Ρήγας ενθαρρύνει τον Σποράκο και του λέει πως μαζί θα τα καταφέρουν.
Όλα αυτά συμβαίνουν πάνω στον Λόφο των Ανέμων, τον οποίο εμψυχώνω. Αμέσως μετά, μεταφερόμαστε σε μια σπηλιά, όπου εμψυχώνω ένα τεράστιο μάτι που ανήκει σε ένα μυστηριώδες πλάσμα. Το πλάσμα αυτό έχει τη δική του ιδιαίτερη σχέση με τον Σποράκο. Μου αρέσει πολύ που αφήνουμε τη φαντασία των μικρών αλλά και των μεγάλων θεατών ελεύθερη να αποφασίσει τι μπορεί να είναι.
Ύστερα έρχεται η φωτιά, που εμψυχώνουμε πάλι μαζί με τη Μαρία. Δεν έρχεται σε επαφή με τον Σποράκο, αλλά τον επηρεάζει έμμεσα, αφήνοντας πίσω της ένα καμένο τοπίο, το οποίο ο μικρός μας σκίουρος θα αντικρίσει αργότερα.
Λίγο πριν το τέλος εμφανίζονται δύο ακόμη χαρακτήρες. Η Μέλη, η μέλισσα, την οποία εμψυχώνω, του δίνει κουράγιο και του θυμίζει ότι το δάσος μπορεί να ξαναγεννηθεί. Στη συνέχεια, η αράχνη της υπομονής, που την εμψυχώνουμε και πάλι μαζί με τη Μαρία, τον ενθαρρύνει και αυτή με τον δικό της τρόπο να συνεχίσει.
Με ένα ζευγάρι γάντια εμψυχώνω έναν γλάρο και μια πεταλούδα. Εμψυχώνω επίσης τον ήλιο και ένα σαλιγκάρι.
Αυτό που μου αρέσει είναι ότι μέσα στο σκοτάδι, χωρίς να φαινόμαστε, μαζί με τους συναδέλφους μου δίνουμε ζωή σε τόσες διαφορετικές μορφές και δημιουργούμε έναν ολόκληρο κόσμο πάνω στη σκηνή.
Πίσω από την εντυπωσιακή οπτική εμπειρία, το έργο αγγίζει διαχρονικές αξίες όπως η υπομονή, η φιλία, ο σεβασμός στη φύση και η οικογενειακή αγάπη. Πώς εισπράττουν τα παιδιά αυτά τα μηνύματα κατά τη διάρκεια της παράστασης και ποια αντίδρασή τους σε έχει αγγίξει περισσότερο μέχρι στιγμής;
Τα παιδιά εισπράττουν τα μηνύματα του έργου με τον δικό τους ιδιαίτερο τρόπο. Σε αυτό σίγουρα παίζουν ρόλο η ηλικία και τα βιώματά τους.
Το πώς ακριβώς τα προσλαμβάνουν μπορώ να το αντιληφθώ μέσα από τις αντιδράσεις τους, από κάποια επιφωνήματα και κάποιες φράσεις. Από εκεί μπορώ να διακρίνω τον φόβο, την αγωνία, τη χαρά ή τον ενθουσιασμό τους.
Όταν τελειώνει η παράσταση, μπορούμε να καταλάβουμε περισσότερα, ειδικά στα σχολεία, όπου επιδιώκουμε τη διάδραση με τα παιδιά. Κατά τη διάρκεια αλλά και μετά την παράσταση ακούμε τις σκέψεις και τις απορίες τους και προσπαθούμε να τους απαντήσουμε με απλό τρόπο.
Μακάρι να τους μείνουν, φεύγοντας, κάποια από τα θετικά μηνύματα του έργου.
Αυτό που με έχει αγγίξει περισσότερο ως αντίδραση είναι όταν κάποια παιδάκια έρχονται αυθόρμητα και μας αγκαλιάζουν. Είναι κάτι απρόσμενο και συνάμα τρυφερό.
Είναι σαν να μας λένε μέσα από την αγκαλιά τους: «Σας ευχαριστούμε πολύ. Σας αγαπάμε».
Τα παιδιά θεωρούνται το πιο αυστηρό αλλά και το πιο αυθεντικό κοινό στο θέατρο. Πώς είναι η αλληλεπίδραση μαζί τους από τη σκηνή του In Situ Stage και τι είναι αυτό που κάνει την παράσταση αυτή ελκυστική όχι μόνο για τους μικρούς, αλλά και για τους μεγάλους συνοδούς τους;
Πράγματι, τα παιδιά είναι το πιο αυστηρό κοινό, γιατί δεν φιλτράρουν όσα αισθάνονται: αν κάτι τα ξαφνιάσει, τα φοβίσει ή τα ενθουσιάσει, το δείχνουν αμέσως. Επειδή παίζουμε σε συνθήκες συσκότισης, μπορεί να μην έχουμε καθαρή οπτική επαφή με τα παιδιά, αλλά ακούμε τις αντιδράσεις τους ακόμα και όταν βρισκόμαστε πίσω από το μαύρο πανί.
Σε μία από τις παραστάσεις, λίγο πριν την έναρξη, ένα κοριτσάκι είχε τόση λαχτάρα να δει το έργο που πετάχτηκε και αναφώνησε: «Άντε, πότε θα ξεκινήσει το παραμύθι;». Μια άλλη φορά, όταν εμφανίσαμε στη σκηνή τη φιγούρα της μέλισσας, ακούστηκε από ένα αγοράκι «Μια μύγα!». Ένα άλλο παιδάκι απάντησε: «Είναι πεταλούδα!», και ένα τρίτο το διόρθωσε: «Δεν είναι πεταλούδα, είναι μέλισσα!».
Μια μέρα, σε ένα σχολείο, όταν, κατά τη διάρκεια της παράστασης, εμφανίσαμε τη φιγούρα του φιδιού, του Συστρίφτη, κάποια από τα παιδιά τρόμαξαν και φώναξαν «Άαα, φίδι!».
Αμέσως μετά, ένα αγοράκι φώναξε δυνατά: «Εγώ δεν φοβάμαι, είμαι θαρραλέος!».
Η πιο αυθεντική αντίδραση που μου έχει μείνει είναι όταν ο Σποράκος, ύστερα από πολλές περιπέτειες, ξαπλώνει να ξεκουραστεί και τον παίρνει ο ύπνος. Τότε ακούγεται ξαφνικά από την πλατεία μια παιδική φωνή: «Πέθανε!». Φυσικά, προσπαθούσαμε να συγκρατήσουμε τα γέλια μας! Μπορεί να ακούγεται μακάβριο, αλλά είναι τόσο αυθόρμητο και αφοπλιστικό, που σε κάνει να χαμογελάς. Στις μικρές ηλικίες η φαντασία είναι πολύ ανεπτυγμένη, και τα παιδιά ζουν την ιστορία σαν να συμβαίνει στ’ αλήθεια.
Η παράσταση, όμως, δεν γοητεύει μόνο τα παιδιά. Αυτό που την κάνει ελκυστική και για τους μεγάλους συνοδούς τους είναι πρωτίστως οι εικόνες που δημιουργούνται μέσα στην πλήρη συσκότιση από τα φθορίζοντα στοιχεία, καθώς και η ίδια η ιστορία με τα τραγούδια της, που είναι πρωτότυπα και φέρουν την υπογραφή της Χαρούλας Αποστολίδου. Καταπληκτική είναι και η μουσική του Γιάγκου Μπαμίχα, που ακούγεται σχεδόν σε όλη τη διάρκεια της παράστασης.
Συνοψίζοντας, νομίζω ότι η παράσταση πετυχαίνει σε μεγάλο βαθμό το όραμα της σκηνοθέτριας, της Μαρίας Γρίβα, που ήθελε να δημιουργήσει ένα οπτικό ποίημα.
Αν ζητούσαμε να απομονώσεις ένα συναίσθημα ή μια σκέψη που θα ήθελες να πάρει μαζί του κάθε παιδί αποχωρώντας από το θέατρο μετά «Το Ταξίδι της Καρδιάς», ποιο θα ήταν αυτό;
Αυτό που θα ήθελα να πάρει μαζί του κάθε παιδί αποχωρώντας από το θέατρο είναι μια σκέψη του Σποράκου. Σε μια σκηνή της παράστασης η δράση παγώνει και οι σκέψεις του εμφανίζονται μπροστά στους θεατές σαν μικρά συννεφάκια, όπως στα κόμικ. Σε ένα από αυτά διαβάζουμε: «Θα τα καταφέρω, ό,τι κι αν γίνει».
Η φράση αυτή είναι πολύ δυνατή. Στη ζωή θα υπάρξουν στιγμές όπου τα παιδιά θα απογοητευτούν ή θα νιώσουν ότι δεν μπορούν να προχωρήσουν. Θα ήθελα να κρατήσουν μέσα τους τη σκέψη του Σποράκου και να πιστέψουν στον εαυτό τους.
Αυτό το μήνυμα δεν αφορά μόνο τους μικρούς μας φίλους, αλλά και εμάς τους ενήλικες. Γιατί, ακόμη κι όταν τα πράγματα μοιάζουν δύσκολα, με υπομονή, επιμονή και πίστη στον εαυτό μας μπορούμε να βρούμε τη δύναμη να προχωράμε.
Όπως ο Σποράκος, θα τα καταφέρουμε, ό,τι κι αν γίνει!
Περισσότερες πληροφορίες για την παράσταση “Ο Σποράκος και το Ταξίδι της Καρδιάς”
