«Και μπήκα εις μνήμα σκοτεινόν, εις γην κι ανήλιον χώμα…»
Πέντε αιώνες και πλέον πίσω στον χρόνο, το 1509, ο Μπεργαδής έγραφε τον «Απόκοπο», το πρώτο τυπωμένο λογοτεχνικό κείμενο στη νεοελληνική γλώσσα, χαρίζοντάς μας ένα αριστούργημα της κρητικής γραμματείας. Σήμερα, αυτό το μυστηριακό, ποιητικό ταξίδι στον Κάτω Κόσμο ζωντανεύει επί σκηνής από την Εταιρεία Θεάτρου TrueStory στο Θέατρο Τ.
Μια μοναχική φιγούρα, η ηθοποιός Βικτώρια Σισκοπούλου, στέκεται μόνη της στο φως και στο σκοτάδι, κουβαλώντας ακέραιο τον δεκαπεντασύλλαβο στίχο και τη ζοφερή ατμόσφαιρα ενός Άδη που μοιάζει παράδοξα γνώριμος. Με αφορμή τις παραστάσεις στη Θεσσαλονίκη, η Βικτώρια Σισκοπούλου μάς μιλά για την πρόκληση της κατάβασης, την αμετάβλητη ανθρώπινη ανάγκη να μας θυμούνται οι ζωντανοί και τολμά να αναμετρηθεί με το βάρος μιας διαχρονικής λογοτεχνικής κληρονομιάς.
Ο “Απόκοπος” του Μπεργαδή γράφτηκε το 1509 και αποτελεί το πρώτο τυπωμένο λογοτεχνικό κείμενο στη νεοελληνική γλώσσα. Πώς ήταν η πρώτη σου επαφή με αυτόν τον πρωτογενή, έμμετρο λόγο και τι δυσκολίες – ή ίσως αποκαλύψεις – έκρυβε η προσέγγιση του δεκαπεντασύλλαβου στίχου επί σκηνής;
Η πρώτη μου επαφή με τον έμμετρο λόγο της κρητικής λογοτεχνίας έγινε όταν ήμουν φοιτήτρια στο τμήμα Θεάτρου και συγκεκριμένα με τον μαντατοφόρο από την Ερωφίλη. Από τότε με είχε συναρπάσει η μουσικότητα που προκύπτει από τις λέξεις και η δημιουργία εικόνων και συνειρμών μέσα από φράσεις που μας είναι ανοίκειες στο αυτί αλλά υποσυνείδητα τις αντιλαμβανόμαστε και μας αγγίζουν.
Βρίσκεσαι μόνη σου επί σκηνής σε μια παράσταση – εμπειρία που δεν αφηγείται απλώς, αλλά βυθίζει τον θεατή στον Κάτω Κόσμο. Πώς διαχειρίζεσαι αυτή τη μοναχική εσωτερική διαδρομή από το φως στο σκοτάδι και πόσο διαφορετική είναι η ενέργεια που απαιτεί ένας τέτοιος “μυστηριακός” μονόλογος;
Μιλάμε για μονόλογο, αλλά τα οπτικά και τα ηχητικά ερεθίσματα απαντούν και καθοδηγούν τη δράση, οπότε δεν μπορώ να το αντιμετωπίσω σαν μια μοναχική εμπειρία. Για μένα είναι σαν να συμμετέχω σε μια παράσταση Βαβέλ, ακούγονται διαφορετικές γλώσσες επί σκηνής αλλά υπάρχει σύμπνοια για να μεταφέρουμε την ίδια εμπειρία στο κοινό.
Στο κέντρο του ταξιδιού βρίσκεται μια διαχρονική κραυγή: οι νεκροί ζητούν να τους θυμούνται οι ζωντανοί. Πόσο επίκαιρος παραμένει ο “Απόκοπος” στον σύγχρονο κόσμο μας, ο οποίος συχνά τρέχει τόσο γρήγορα που ξεχνά τις ρίζες και τη μνήμη του;
Ο κόσμος τρέχει σε σημείο να ξεχνά ακόμη και το παρόν. Οι νεκροί βρίσκονται σε ένα μεγάλο κενό, όπου το μόνο που τους έχει μείνει δικό τους είναι οι αναμνήσεις. Αυτό είναι κάτι που στο σύγχρονο κόσμο έχουμε όλα τα τεχνητά μέσα για να το αποκτήσουμε κι έτσι βρισκόμαστε οι ίδιοι σε αδράνεια. Δεν μπαίνουμε στον κόπο να θυμηθούμε τι είναι αυτό που ζούμε εκείνη τη στιγμή.
Η παράσταση επενδύει έντονα στα ηχητικά περιβάλλοντα, τους φωτισμούς και τη σκηνική ατμόσφαιρα, δημιουργώντας μια βιωματική εμπειρία για τον θεατή. Πώς λειτούργησε η συνεργασία σας με τον σκηνοθέτη Γιάννη Μαυρόπουλο και την υπόλοιπη ομάδα για να «χτιστεί» αυτός ο κοσμολογικός Άδης;
Αρχικά, ο Γιάννης κι εγώ μελετήσαμε διεξοδικά το κείμενο και αποφασίσαμε ότι αυτό το ταξίδι είναι ένα μεγάλο όνειρο. Πρόκειται για μια κοινή πορεία της αφηγήτριας και των θεατών, όπου κανείς δεν ξέρει τι θα γίνει στο επόμενο λεπτό. Με βάση το όνειρο δημιουργήθηκε το αποδομημένο σκηνικό, οι υποβλητικοί ήχοι και φωτισμοί, η μαλακή κινησιολογία.
Η παράσταση παρουσιάζεται στο Θέατρο Τ, σε μια γειτονιά της Θεσσαλονίκης που πλέον αποκτά σφυγμό και χάρη στο Μετρό. Τι ελπίζεις να πάρει μαζί του ο θεατής φεύγοντας από την αίθουσα και διασχίζοντας ξανά το κατώφλι για τον “πάνω” κόσμο;
Ελπίζω να μείνουν μαζί του εικόνες που θα του θυμίσουν τι σημαίνει για εκείνον ‘’ζωή’’.
