Κωνσταντίνος Χατζηγεωργίου: «Αυτό που κρατώ από το «Ίκαρος» είναι η ένωση μας με τα παιδιά όταν αυθόρμητα και πορωμένα στηρίζουν και σηκώνουν την γροθιά τους λέγοντας το «οξυγόνο για όλους».
Ο ηθοποιός της Hippo Theatre Group μιλάει για το ταξίδι στον πλανήτη Κέπλερ, τη μέθοδο kinemo και το πώς ο αρχαίος μύθος μεταμορφώνεται σε μια διαστημική περιπέτεια στη Μικρή Σκηνή.
Ο διαχρονικός μύθος του Ικάρου μεταφέρεται στο μέλλον σε μια πρωτότυπη παιδική παράσταση επιστημονικής φαντασίας από τη Hippo Theatre Group. Σε έναν κόσμο όπου οι πόροι εξαντλούνται, ο αέρας λιγοστεύει και ένα ανθρωποειδές με προηγμένη τεχνητή νοημοσύνη ετοιμάζεται για μια αποστολή σωτηρίας στον πλανήτη Κέπλερ, η παράσταση θέτει το καίριο ερώτημα: Μπορεί ένα παιδί να αλλάξει το μέλλον;
Ο ηθοποιός Κωνσταντίνος Χατζηγεωργίου μάς μιλά για την πρόκληση της ενσάρκωσης ενός χαρακτήρα σε ένα φουτουριστικό περιβάλλον, τη δυναμική του σωματικού θεάτρου kinemo και το πώς η επιστημονική φαντασία μπορεί να μιλήσει στην καρδιά των παιδιών χωρίς διδακτισμό.
Ο μύθος του Ικάρου είναι ταυτισμένος με την τόλμη, την πτώση αλλά και τη δίψα για ελευθερία. Πώς λειτουργεί αυτή η αρχαία ιστορία όταν μεταφέρεται σε ένα δυστοπικό μέλλον επιστημονικής φαντασίας και τι είναι αυτό που κάνει την προσέγγιση της Hippo Theatre Group να ξεχωρίζει;
Η διαφορά είναι ότι ο αρχαίος Ίκαρος, η ανάγκη του να κερδίζει ύψος όλο και περισσότερο, είχε να κάνει με μια προσωπική πρόκληση ή επιθυμία. Με γεια του με χαρά του. Ας μην ξεχνάμε πως λίγο πριν πετάξει στα ουράνια ήταν εγκλωβισμένος / τιμωρημένος σε έναν λαβύρινθο, με έναν Μινώταυρο, και με έναν πατέρα που εξ αιτίας του ο Ίκαρος βρισκότανε εκεί. Ήταν μάλλον αναμενόμενη – και από μένα τουλάχιστον διόλου κατακριτέα – η ανάγκη του να φτάσει όσο πιο μακριά τον πήγαινε αυτή η καινούργια απελευθέρωση. Στα παιδικά μου χρόνια, τα σχολεία μου, γέρνανε το κέντρο βάρους της ιστορίας κάθετα προς την αποκοτιά του Ίκαρου. Την απειθαρχία του.
Σήμερα, η δική μου ανάγνωση στον μύθο, και αυτή που στην παράσταση αξιοποιώ, είναι αντιθέτως όπως αναφέρω παραπάνω αυτή η απειθαρχία, η αμφισβήτηση προς τον τύραννο και ευεργέτη δημιουργό μου. Επιπρόσθετα, ο Ίκαρος της Hippo, ενεργεί όχι μόνο για τον εαυτό του, αλλά υπολογίζοντας και το κοινό καλό. Ανακαλύπτει δηλαδή και τον κοινωνικό του εαυτό. Συνεχίζοντας, το σημαντικό είναι πως δεν αναγιγνώσκεται από εμάς ως ένας ακόμη ήρωας. Η ιστορία εξ αρχής χτίζεται έτσι ώστε η σωτηρία της γης και κατά συνέπεια της ανθρωπότητας, να οργανώνεται μέσω συλλογικών δυνάμεων των (πασχόντων) ανθρώπων. Ο Ίκαρος απλώς είναι το γρανάζι. Το μέσο. Όπως θα έπρεπε να λειτουργεί και η τεχνολογία με τον άνθρωπο δηλαδή.
Η παράσταση αξιοποιεί τις αρχές του σωματικού θεάτρου kinemo, με έντονο ρυθμό, κίνηση και εμβόλιμες διαδραστικές στιγμές. Πόσο απαιτητική είναι αυτή η υψηλή σκηνική ενέργεια για εσάς ως ηθοποιούς και πώς αντιδρούν τα παιδιά όταν γίνονται οργανικό μέρος της δράσης;
Μπορούμε να δούμε την παράσταση ως μια χορογραφία γλυπτών. Έτσι είναι κάθε παράσταση της Hippo. Αυτό ξεκινάει από την πρώτη πρόβα ως την τελευταία κλιμακωτά, και ως προς την ενέργεια που απαιτείται. Η ρυθμικότητα, η ταχύτητα, η ακρίβεια και ο συγχρονισμός είναι βασικά συστατικά της αφήγησης. Σε μια τέτοια περίοδο εκγύμνασης απαιτείται η μέγιστη σωματική φροντίδα προς στήριξη της αυστηρής προσέγγισης του Kinemo και αποφυγή τραυματισμών. Πολύς ιδρώτας, διαρκές νοιάξιμο για την συμπαίκτρια μου (Δάφνη Μουτζίκου), και καλή χρήση της μνήμης απαιτούνται για την διαδικασία προβών. Τα παραπάνω, είναι εργαλεία που βοηθάνε επίσης τα παιδιά να συντηρούν την συγκέντρωση και το ενδιαφέρον τους μιας που καλούμαστε να προσαρμόζουμε την παράσταση σε χώρους γενικά δύσκαμπτους που ελλοχεύουν την απομάγευση των παιδιών όπως είναι τα πρόχειρα θέατρα των σχολείων, οι μικρές αίθουσες κτλ.
Στην υπόθεση του έργου, η σωτηρία δεν έρχεται απαραίτητα από τις “έξυπνες μηχανές”, αλλά από τις ανθρώπινες επιλογές και την αλληλεγγύη. Πώς εισπράττετε την αντίδραση των μικρών θεατών απέναντι στα τεχνολογικά και περιβαλλοντικά ερωτήματα που θέτει η παράσταση;
Προς το παρόν, νομίζω πως τα παιδιά δεν δύναται να αντιληφθούν την σημαντικότητα και τους κινδύνους που εγκυμονούν τα ερωτήματα αυτά. Νοιώθω πως τα ακούνε ως προφητείες. Κάτι δηλαδή που σε εκπλήσσει αρχικά όμως μετά από λίγο γειώνεσαι από ότι σε γειώνει γύρω σου. Για παράδειγμα, όταν ένα παιδί αλλάζει το ένα σπίτι μετά το άλλο εξ αιτίας της στεγαστικής κρίσης δεν εντυπώνεται στην παρούσα διάθεση του βασικά παρά μόνο στο μέλλον. Έτσι, στην παράσταση, όταν αναφερόμαστε στην επιλεκτική (φασιστική) διανομή του υπολιπόντος οξυγόνου που προτείνει ένα εξουσιαστικό καθεστώς στους ανθρώπους του 2300 και στον αντίποδα τον σχηματισμό μιας επαναστατικής πρωτοβουλίας των αδικημένων, τα παιδιά συμμετέχουν άμεσα και στηρίζουν θετικά την αδικία ενώ παράλληλα δεν καταλαβαίνουν ακριβώς πόσο σπουδαίο και σπάνιο είναι αυτό στην πραγματικότητα παρά μόνο στο μέλλον.
Το παιδικό θέατρο θεωρείται συχνά το πιο αυστηρό αλλά και το πιο ειλικρινές πεδίο δοκιμασίας για έναν ηθοποιό. Τι είναι αυτό που σου προσφέρει η επαφή με το παιδικό κοινό στη Θεσσαλονίκη και τι κρατάς εσύ προσωπικά από τον “Ίκαρο”;
Δεν καταλαβαίνω σε ποιο πεδίο αυστηρότητας και ειλικρίνειας αναφέρονται οι συνάδελφοι όμως θα αναφερθώ σε κάτι που έχω υπόψιν επ’ αυτού. Πολύ συχνά ακούω την ρήση «τα παιδιά είναι οι πιο δύσκολοι κριτές». Μου φαίνεται όμως πως πρόκειται για μια αυτοάμυνα η δήλωση αυτή. Εγώ παρατηρώ πως οι περισσότεροι από εμάς δυσκολευόμαστε επειδή αναμετριόμαστε με την παιδαγωγική πλευρά των εαυτών μας, στην οποία δυστυχώς όλοι υστερούμε. Όταν τα παιδιά πλήττουν ή εγείρονται σε αυτό που παρακολουθούν δεν είναι ένα σήμα που μας λέει ότι τα παιδιά είναι αυστηροί κριτικοί θεάτρου, δεν είναι ότι το αίσθημα της αθωότητας τους είναι απαραίτητα πιο ανέγγιχτο απ’ το δικό μας, δεν σημαίνει πως πρέπει να ξελαρυγγιάσουμε πιο δυνατά τις ατάκες της παράστασης σαν να πρόκειται για την κουφή γιαγιά μας.
Οι φιλίες και οι συνεργασίες μου με παιδαγωγούς κυρίως γυναίκες ή καλλιτέχνιδες με παιδεμένη την παιδαγωγική τους πλευρά, μου έμαθαν εργαλεία σημαντικά για την συνύπαρξη με τα παιδιά που δεν μαθαίνουμε στις δραματικές σχολές αλλά και πουθενά αλλού γενικά στην Ελλάδα. Αυτό που επιδιώκω και εγώ λοιπόν από τον εαυτό μου, είναι σε κάθε μας παράσταση να γίνομαι ένας καλύτερος κλόουν παιδαγωγός. Και αυτό που κρατώ από το «Ίκαρος» είναι η ένωση μας με τα παιδιά όταν αυθόρμητα και πορωμένα στηρίζουν και σηκώνουν την γροθιά τους λέγοντας το «οξυγόνο για όλους».
