
Βασίλης Τσικάρας: «Δεν πιστεύω ότι περισσεύει κανείς από τη θεατρική ζωή της Θεσσαλονίκης»
Η θεατρική σκηνή της Θεσσαλονίκης χαρακτηρίζεται από έντονη δημιουργικότητα, πολυφωνία και συνεχή παρουσία ανεξάρτητων παραγωγών. Πίσω όμως από αυτή τη δραστηριότητα, οι άνθρωποι του θεάτρου καλούνται να αντιμετωπίσουν οικονομικές δυσκολίες, περιορισμένες δυνατότητες προβολής και την ανάγκη διαρκούς προσαρμογής. Ο ηθοποιός, σκηνοθέτης και θεατρικός δημιουργός Βασίλης Τσικάρας μιλά στο Thessaloniki City Guide και στον Αθανάσιο Ιορδανίδη για τις προκλήσεις της ανεξάρτητης θεατρικής δημιουργίας, τη σχέση των καλλιτεχνών με το κοινό και τις συνθήκες που διαμορφώνουν το πολιτιστικό τοπίο της πόλης.
Με αφορμή την επιστροφή της κωμωδίας «Μην πεις όχι μωρό μου» στο Θέατρο Βότση, στις 27, 28 και 29 Νοεμβρίου 2026, αναφέρεται στην πορεία του Θεάτρου Άρατος, στη σημασία της καλλιτεχνικής συνεργασίας και στον ρόλο της επικοινωνίας στη σύγχρονη θεατρική πραγματικότητα. Παράλληλα, καταθέτει τις απόψεις του για τη συγκέντρωση των μεγάλων παραγωγών στην Αθήνα, την ανάγκη ουσιαστικής στήριξης των επαγγελματιών της Θεσσαλονίκης και τη δύναμη του θεάτρου να συνεχίζει να δημιουργεί, ακόμη και κάτω από αντίξοες συνθήκες.
Η Θεσσαλονίκη διαθέτει μια ιδιαίτερα δραστήρια θεατρική σκηνή, με πολλές μικρές ομάδες και ανεξάρτητες παραγωγές. Πιστεύετε ότι αυτή η πολυφωνία αποτελεί ένδειξη καλλιτεχνικής άνθησης ή μήπως η πληθώρα παραστάσεων δυσκολεύει τελικά την επιβίωση των ίδιων των δημιουργών;
Ισχύουν και τα δύο. Η πολυφωνία είναι αναμφίβολα ένδειξη δημιουργικότητας και πολιτιστικής δραστηριότητας. Είναι πολύ σημαντικό να υπάρχουν ομάδες, δημιουργοί και μικρές σκηνές που επιμένουν να παράγουν πολιτισμό, συχνά κάτω από εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες. Από την άλλη, δεν πρέπει να συγχέουμε την ποσότητα με την άνθηση. Η πληθώρα παραστάσεων δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει και αντίστοιχη οικονομική βιωσιμότητα. Το κοινό έχει συγκεκριμένες οικονομικές δυνατότητες και ο χρόνος του είναι περιορισμένος. Χρειάζεται, επομένως, ένα περιβάλλον που να επιτρέπει στις παραγωγές να αναπνέουν, να επικοινωνούν με το κοινό και να έχουν διάρκεια. Δεν πιστεύω ότι περισσεύει κανείς από τη θεατρική ζωή της πόλης. Αυτό που λείπει είναι οι κατάλληλες συνθήκες για να μπορέσει να επιβιώσει η Τέχνη της πόλης.
Έχετε συνδέσει σημαντικό μέρος της καλλιτεχνικής σας διαδρομής με το Θέατρο Άρατος. Τι σημαίνει για έναν δημιουργό να χτίζει έναν δικό του θεατρικό χώρο και πόσο δύσκολο είναι να διατηρεί την ταυτότητά του μέσα στις διαρκώς μεταβαλλόμενες συνθήκες;
Το να δημιουργείς και να διατηρείς έναν δικό σου θεατρικό χώρο είναι μια πολύ μεγάλη ευθύνη, αλλά ταυτόχρονα και μια μεγάλη ελευθερία. Είναι μια φιλοσοφία, μια αισθητική, μια σχέση με τους καλλιτέχνες και το κοινό. Είναι ένας ζωντανός οργανισμός που πρέπει διαρκώς να εξελίσσεται. Αυτά μέχρι το καλοκαίρι του 2025. Το Θέατρο Άρατος πλέον είναι η ομάδα του και οι εξωτερικές παραγωγές που κάνει σε θέατρο της πόλης. Αυτό είναι αποτέλεσμα των μεταβαλλόμενων συνθηκών.
Το «Μην πεις όχι μωρό μου» επιστρέφει στο Θέατρο Βότση για τρεις παραστάσεις. Πόσο διαφορετική είναι η εμπειρία όταν μια παραγωγή μεταφέρεται σε άλλη σκηνή; Επηρεάζει ο ίδιος ο χώρος τον ρυθμό, την ενέργεια και την επικοινωνία των ηθοποιών με το κοινό;
Κάθε θεατρικός χώρος έχει τη δική του αρχιτεκτονική, ακουστική και ενεργειακή ταυτότητα. Μια παράσταση δεν είναι ένα στατικό προϊόν που απλώς μεταφέρεται από μια σκηνή σε μια άλλη. Χρειάζεται προσαρμογή. Η επιστροφή στο Θέατρο Βότση είναι μια ευκαιρία να συναντήσουμε ξανά το κοινό μέσα από μια διαφορετική σκηνική εμπειρία. Και αυτό έχει το δικό του ενδιαφέρον. Μαθαίνουμε τα θέατρα της πόλης μας, πλησιάζουμε κάθε γειτονιά.
Συχνά ακούμε ότι το κοινό της Θεσσαλονίκης είναι απαιτητικό, αλλά και ιδιαίτερα θερμό. Από τη δική σας εμπειρία, τι χαρακτηρίζει τον Θεσσαλονικιό θεατή; Είναι πρόθυμος να ανακαλύψει νέες παραστάσεις ή προτιμά τις δοκιμασμένες επιλογές;
Το κοινό της Θεσσαλονίκης έχει έντονο χαρακτήρα. Είναι εκδηλωτικό, άμεσο και αρκετά ειλικρινές στις αντιδράσεις του. Αυτό το εκτιμώ ιδιαίτερα. Δεν θεωρώ ότι είναι ένα κοινό που δεν θέλει να ανακαλύψει καινούργια πράγματα. Αντιθέτως, υπάρχει ενδιαφέρον για νέες προτάσεις. Βεβαίως, όπως συμβαίνει παντού, ο θεατής συχνά επιλέγει αυτό που ήδη γνωρίζει ή αυτό για το οποίο έχει ακούσει θετικά σχόλια. Δεν αρκεί να κάνουμε μια καλή παράσταση. Πρέπει να βρούμε και τον τρόπο να τη συστήσουμε ακόμη περισσότερο στο κοινό. Αυτό θέλει διάρκεια και δυστυχώς αυτό σήμερα είναι πολυτέλεια αν δεν έχεις το δικό σου θεατρικό χώρο.
Η κωμωδία παραμένει ένα από τα πιο δημοφιλή θεατρικά είδη. Θεωρείτε ότι οι θεατές αναζητούν σήμερα κυρίως μια διέξοδο από την καθημερινότητα ή περιμένουν από το θέατρο, ακόμη και όταν γελούν, να τους προβληματίσει;
Νομίζω ότι αναζητούν και τα δύο. Ζούμε σε μια εποχή με έντονη πίεση, ανασφάλεια και πολλές αντιφάσεις. Το γέλιο είναι μια πραγματική ανάγκη, όχι απλώς μια μορφή ψυχαγωγίας. Μπορεί να λειτουργήσει λυτρωτικά, να μας αποφορτίσει και να μας βοηθήσει να δούμε την καθημερινότητα με διαφορετική ματιά. Ωστόσο, η κωμωδία δεν χρειάζεται να είναι επιφανειακή. Πίσω από μια αστεία κατάσταση μπορεί να κρύβεται μια κοινωνική παρατήρηση, μια ανθρώπινη αδυναμία ή ακόμη και μια σκληρή αλήθεια.
Η Θεσσαλονίκη έχει αναδείξει σημαντικούς καλλιτέχνες, ωστόσο η Αθήνα εξακολουθεί να συγκεντρώνει μεγάλο μέρος της θεατρικής δραστηριότητας και της δημοσιότητας. Πόσο δύσκολο είναι να επιλέγει κανείς συνειδητά να δημιουργεί και να παραμένει επαγγελματικά στη Θεσσαλονίκη;
Είναι δύσκολο, αλλά δεν θεωρώ ότι είναι μια επιλογή που πρέπει να αντιμετωπίζεται ως συμβιβασμός. Η Αθήνα διαθέτει μεγαλύτερη αγορά, περισσότερες παραγωγές, περισσότερα μέσα προβολής και διαφορετικές επαγγελματικές δυνατότητες. Αυτό είναι μια πραγματικότητα. Η Θεσσαλονίκη έχει ανθρώπινο δυναμικό, ιστορία, πολιτιστική ταυτότητα και κοινό. Αυτό που χρειάζεται είναι μεγαλύτερη εξωστρέφεια, συνεργασίες και υποδομές. Έμεινα στην πόλη μου και αγωνίζομαι. Στηρίζομαι στο κοινό και μόνο σε αυτό. Όμως για δείτε…η πρωτεύουσα μας στέλνει όλες τις μεγάλες παραγωγές της. Αυτό δεν δείχνει κάτι;
Σε μια εποχή όπου η προβολή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μοιάζει σχεδόν απαραίτητη, πιστεύετε ότι μια θεατρική παράσταση εξακολουθεί να μπορεί να χτίσει τη φήμη της κυρίως μέσα από την ποιότητά της και τη σύσταση από θεατή σε θεατή;
Η ποιότητα είναι η βάση, αλλά σήμερα δεν αρκεί να κάνεις μια καλή παράσταση και να περιμένεις να ανακαλυφθεί από μόνη της. Η επικοινωνία έχει αλλάξει. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν πλέον ένα σημαντικό εργαλείο προβολής και δεν μπορούμε να τα αγνοούμε. Για μένα, η καλύτερη διαφήμιση μιας παράστασης εξακολουθεί να είναι ο θεατής που θα φύγει ευχαριστημένος και θα τη συστήσει σε έναν φίλο του. Αυτό δεν μπορεί να το αντικαταστήσει κανένας αλγόριθμος. Χρειάζεται, λοιπόν, ένας συνδυασμός. Καλλιτεχνική ποιότητα, σωστή επικοινωνία και μια παράσταση που αξίζει να τη ζήσεις!
Η θεατρική δημιουργία απαιτεί συνεργασία ανθρώπων με διαφορετικές προσωπικότητες και αντιλήψεις. Ποια χαρακτηριστικά θεωρείτε απαραίτητα σε έναν ηθοποιό, πέρα από το ταλέντο του, ώστε να λειτουργήσει ουσιαστικά μέσα σε έναν θίασο;
Το ταλέντο είναι σημαντικό, αλλά δεν είναι το μοναδικό κριτήριο. Ένας ηθοποιός χρειάζεται πειθαρχία, συνέπεια, παρατηρητικότητα και κυρίως διάθεση να συνεργαστεί. Το θέατρο είναι συλλογική τέχνη. Δεν μπορείς να λειτουργείς μόνο με γνώμονα την προσωπική σου προβολή. Ομαδική δουλειά, συνεργασία, κοινό στόχος.
Αν είχατε τη δυνατότητα να σχεδιάσετε από την αρχή τη θεατρική πραγματικότητα της Θεσσαλονίκης, ποιες αλλαγές θα θεωρούσατε πιο αναγκαίες για να στηριχθούν οι ανεξάρτητες παραγωγές και οι άνθρωποί τους;
Ρωτήστε αυτούς που σχεδιάζουν, βγάζοντας εκτός σχεδιασμού το μεγαλύτερο ποσοστό των επαγγελματιών της πόλης. Ρωτήστε αυτούς που πληρώνουν και βρίσκονται σε θέσεις λήψης αποφάσεων.
Έπειτα από τόσα χρόνια στο θέατρο, τι εξακολουθεί να σας προκαλεί δημιουργική ανησυχία; Υπάρχει κάποιο είδος, κάποιος ρόλος ή μια καλλιτεχνική πρόκληση που δεν έχετε ακόμη τολμήσει να αντιμετωπίσετε;
Στη ζωή μου πάντα έχω πρόγραμμα. Το τί θα υλοποιηθεί εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Έχω αρκετά πράγματα που θέλω να ολοκληρώσω και να παρουσιάσω στο κοινό. Υπομονή και υγεία να έχουμε.
Περισσότερες πληροφορίες για την παράσταση “Μην πεις όχι μωρό μου”

